صفحه نخست

چید و اشیای کاربرد داخل آن خزینهٔ کلمه های قدیمی زبان های آریایی (فارسی و شغنانی)

نوشته: دکتور خوش نظر پامیر زاد

چید عمارتی است دارای ساختمان و طرح منفرد به خویش که صرف در حوزهٔ جغرافیایی پامیری ها موجود است. این عمارت یادگاری از دوران نخستین زنده گی آریایی ها می باشد که هنوز در حوزهٔ ایرو ایشیا زیست باهمی داشته اند. به قرار تحقیقات پژوهشگران این نوع ها خانه حتی قبل از «ورجمکرد»‌ که در اوستا به نام خانهٔ‌ جمشیدی شهرت یافته، بوده است. با باور الینا چید که مشخصات آن دو فرهنگ (اندرونوا و گور- چوبی) را در خود محفوظ داشته از میلینیوم یا هزارهٔ دوم حکایه گر است که بعدها مردمان سکایی میراث دار آن فرهنگ های باستانی می شوند. پژوهشگر متذکره در ادامه می گوید که این چنین،‌ یک تحلیل خانهٔ‌ اندرونوا به تاسیس اصل آن در مرکز ایرو ایشیا، موروثیت آن در حوزهٔ استپ از انئولیتیک Eneolithic ردیابی شده است و آن رسوم بیشتر در فرهنگ های ساک ها، سکایی ها و سرمتی ها و برعلاوه در میان مردمان هندو ایرانی حاضره بازتاب یافته است. ادامه دارد

اشعار میر مست میرزاد

اداره نشرات سیمای شغنان
در دلم عشق تو بسیار است باور می کنی
با لسان و قلـب اقـرار است باور می کنی
 حاصل ام بی تو ، همیش  دلتنگی هاست
زرد رخسارم چو بیمار است باور می کنی
 دیدمت وقتیکه در راه باز میدانی چه شد
جمله اعضا گرم و تبدار است باور می کنی
  ادامه دارد

سه قطعه شعر نو بخت بیک میرزاده

ز مرگ آدمیت زندگی سترون شد ،
عروس زندگی دیگر نگشت آبستن.
گناه طناب عدالت به بی گناهان شد
به چوب دار که حلّاج ، بیگناه بستن
زبعد ادم و حیوان و جنگل و دریا
ز زهر گاز نفس درتن فضا بستن
سزای کار زلیخا چه برد بر یوسف؟
به چاک پیرهن اش بخیه ی گناه بستن      ادامه دارد

ســــــال یاد

درگذشت برادرم  زنده یاد منوربیک روشن

(  نمادی از نیکواندیشی وجاگیردار قلبها و انجمن ها)

نوشته: بخت بیک میرزاده

فرجامین روز درخشش ستاره نورین و گرما بخش چتر آسمان  خانواده ی،  با با، پدر، برادر، یار ،انیس و رفیق  مان، به غروب نشست. سایه بان و شجر تنومند و پر بارخانواده  در کمین باسقین طوفان اجل شکست و ابر های سیاه اندوه و بغض؛ فضا و ماحول  خانواده و دوستان را با بارانهای اشک خیس و تر کرد.
درست یک سال قبل درسپیدم دم هیمن روز؛  بیست و پنجم دسامبر،۲۰۱۹ ، چون مهمان روز آخر، با نگاه ژرف الوداعی جمع خانواده را، موجودی و با صدای نرم وطن، چشمانش را آرام آرام بست و  قلب آکنده از عشق و مملو از محبتش به مردم و وطن، از تپش باز ماند و به دیار جاودانگی پیوست.
گفته اند که : “زمان بهترین داروی علاج درد ها و غم های جدایی از عزیزان است.”
اما، پوره یکسال تمام به درازای سال کبیسه و شب هایش همه چون یلدای سرد و طولانی سپری گردید مگر سنگینی اندوه و غم نبودش در قلب های مان مانند زخم ایام پیری تازه باقی ماند. ادامه دارد

اشعار رمزیه جویا مرادی

خیال تلخ

صبح نا میمون بود اندر یک زمان
خاطرم را تلخ گرداند آن خزان
از پس و پس کوچه ها کردم گذر
دیده افتاد بر سر چند رهگذر
چهره زرد رنگ شان مرا تکاند
گوی مرگ آنها را سوی خود کشاند
چند قدم برداشته بودم روی خاک
صحنه ای کرد حال من را بس خراب            ادامه دارد  

اقلیت های قومی و مذهبی همدیاران سرزمین پامیر تان را به قربانی ندهید !

نوشته: دکتور نورعلی دوست
جناب محترم عبدالطیف پدرام !
اقلیت های قومی و مذهبی همدیاران سرزمین پامیر تان را به قربانی ندهید !
این چندمین بار است که با پیوند دادن اقلیت های قومی ، مذهبی باشنده گان ولسوالی های سرحدی ولایت بدخشان شامل : واخانی ها ، اشکاشمی ها ، سنگلیجی ها ، زیباکی ها ، شغنانی ها ، منجی های مظلوم را به عاملین نفوذ رژیم صیهونیستی به رهبری بنیامین نتانیاهو صدراعظم اسرائیل  و نارندرا مودی به پشتیبانی امریکا و انگلیس متهم میسازید .
عجبا ! که جهان استخبارات بویژه استخبارات دولت های فدراتیف روسیه ، جمهوری توده ای چین ، ایران ، و سایر کشور های رقیب کشور های ایالات متحده امریکا ، انگلیس و اسرائیل که به حساس ترین حیات خلوت جیوپولیتیک و استراتژیک شان چنین یک برنامه خطرناک به امنیت ملی و استقلالیت و حاکمیت و تمامیت ارضی شان صدمه میزند ، بدون آنکه از زبان و نوشتار ایشان و یا حد اقل از اشاره کسی در مقیاس جهان به بحث گرفته شود و یا از جانب ژورنالیست های ایالات متحده امریکا معمولن به خاطر مطالعه واکنش ها در جهان در خصوص چنین موضوعات فوق العاده مهم جهان آوازه های از آدرس های نا معین و در عین بی هویت ، اشاره ای به آن شود ، به گفته جناب شما این پروژه سیاسی ، نظامی را چندین سال پیش مطرح نموده و در جریان این اسرار قرار گرفته اید و آنرا با دهل و سرنای از هر منبری که نصیب تان شده بی مهابانه پوف میکنید ! ادامه دارد

میراث زنان اسماعیلی در افغانستان
نوشته: سارنوال نازنین جاهد
چکیده:
میراث بصورت کل با جمع میراث زنان جز ازحقوق لایتجزا ی شرعی و قانونی اشرف مخلوقات است که با توجه به احکام شرعی و قانونی یکی از دغدغه های  ادیان سماوی میباشد که احکام و ارکان آن در جوامع اسلامی یکسان میباشد که مقاله ی حاضر به برخی از تفاوت های آن در خصوص میراث زنان آن هم زنان اسماعیلی در یک منطقه خاص در افغانستان انگشت می گذارد. ادامه دارد

انجمن اجتماعی جوانان پامیر، داغ لاله، اثر شعری سید امان الدین روشان را چاپ و طی همایشی در تالار وزارت اطلاعات و فرهنگ جمهوی اسلامی افغانستان رونمایی کرد.
نوشته” دولت مبصر
انجمن اجتماعی جوانان پامیر، دومین اثر شعری را بنام داغ لاله، به زیور چاپ آراسته نموده و طی همایشی مورخ 17 میزان سال 1399، با حضور پررنگ دها تن از قلم بدستان، فرهنگیان، سخنوران، وکلای پارلمان، اساتید دانشگاه، و فعالان فرهنگی، در تالار مطبوعاتی وزارت اطلاعات و فرهنگ ج.ا.ا روگشایی نمود. این اثر، بعد از تک درخت انتظار، اثر صفر محمد فایض فقید؛ دومین اثریست که به اهتمام این انجمن به چاپ میرسد. ادامه دارد   عکس ها

مصاحبۀ تلویزیون دویْچِه وِلِه، با والا حضرت آقا خان، چهل و نهمین امام (پیشوای روحانی) شیعه امامی اسماعیلی
مکان: برلین، جرمنی
تاریخ: 12 سپتمبر، 2004
مصاحبه کننده: گونتِر کِنابِه (Günter Knabe)، گزارشگر و تحلیل گر امور سیاسی در شبکۀ تلویزیونی، دویچه وِلِه در آلمان است.
برگردان به پارسی: نوروز علی ثابتی: 07 نوامبر 2016.
بین اسلام و دموکراسی تنش وجود ندارد.
مقدمه چینی توسط مصاحبه کننده:
سلام، و هر یکِ شما به مصاحبه تلویزیونی یِ دی دبلیو (DW) [دویچه وِلِه] خوش آمدید. امروز بواسطۀ ما، با والا حضرت آقا خان، پیشوای مسلمانان اسماعیلی، آشنا شوید. والا حضرت، همچنین رئیس شبکه انکشافی آقا خان(AKDN) است و در این سِمَت در قسمت انکشاف اقتصادی و اجتماعی در بسیاری از مناطق و کشور های ِ جهان بطور فعال کار می کند.

متن مصاحبه:

گونتِر کنابِه: والا حضرت، جهان توسط حملات دهشت افگنی بطور پیاپی شوکه می شود و مردمانی مرتکب این حملات می شوند که ادّعا دارند که آنها برای اسلام می جنگند. شما یک رهبر برجستۀ مسلمان هستید. شما اسلام را یک دین صلح می نامید. و این یک تناقض آشکار است. آیا این بدین معنی است که اسلام دو وَجه دارد؟
آقا خان: نخیر، من اینطور فکر نمی کنم. من فکر می کنم که بخاطر داشته باشیم که این اوضاع بر یک اقلیت بسیار کوچک جمعیت مسلمان در سراسر جهان دلالت دارد. ثانیاً، آنها توسط مسئله دینی نه، بلکه الزاماً توسط مسایل سیاسی تحریک می شوند، و من فکر می کنم که این کاملاً نا درست خواهد بود که این اوضاع به عنوان مظهر دین اسلام تلقی شود. جهان غرب نیاز دارد تا محتاطانه بررسی کند که، چه نیرو هایی در [قبالِ] این بازی نقش دارند، آنها را بدانند و بین دین و مسایلی که با دین هیچ کاری ندارند، فرق گذارند. ما مسلمانان، توقع خواهیم داشت که عین سوال را برای اوضاع آیرلند شمالی، بکار گیریم. اگر من به عنوان یک مسلمان به نزد شما می آمدم و می گفتم: « خوب، آنچه که در آیرلند شمالی اتفاق افتاده است، یک تصویر بر حق مذهب کاتولیک و مذهب پروتستان است»، شما به من نگاه می کردید و می گفتید: « شما تحصیل ناکرده (بی سواد) هستید». ادامه دارد به زبان انگلیسی

بیانیه دولت مبصر، رییس انجمن اجتماعی جوانان پامیر، به مناسبت رونمایی نخستین اثر”داغ لاله”، از شاعر خوش کلام و نویسنده ی توانای بدخشان، آقای سید امان الدین روشان

درود بر روان پاک ناجی بشریت، حضرت محمد مصطفی (ص) و اهل بیت اش!
قلم بدستان، فرهنگیان، شعرا، نویسندگان، وکلای محترم پارلمان، شخصیت های فرهنگی، ادبی و سیاسی کشور، رهبریت وزارت اطلاعات و فرهنگ کشور، خانم ها و آقایان!
قبل از همه،‌ به نماینده گی از انجمن اجتماعی جوانان پامیر، تشریف آوری تک تک شما فرهیختگان گرامی را به محفل کنونی ما که به مناسبت رونمایی نخستین اثر، شاعر خوش کلام و نویسنده ی توانای بدخشان، آقای سید امان الدین روشان، راه اندازی شده است، خیرمقدم و خوش آمدید عرض می کنم. با اغتنام از فرصت می خواهم از حضور سبز تک تک شما بزرگان، اصحاب شعر و ادب، شخصیت های فرهنگی و سیاسی کش ور، جوانان، خواهران و برادران، صمیمانه تشکری نمایم. خیلی خوشحال استیم که همه ی شما خوبان را امروز در کنارمان داریم. حضور سبز شما عزیزان در محفل امروزی، موجب خرسندی اعضای خانواده آقای روشان، شخص خود شان و اعضای انجمن اجتماعی جوانان پامیر، گردید ه است. ادامه دارد

یے کتِک داستۈن خږنۈنے زِڤ تے (خو نهن زِڤ تے) دوستېن ارد نفِش اُم
امېذ ښایېن، ات کمبودے خو پېښنهادېن قتے پوره کِن هم.
نِڤِشیج: علے بېک سالِک
ییو اس سهڤځ ات خِشروے قشلاقېن اند ، یے سفے بون مذېن سال چارک زندگے چود. وے ندېن ذو پڅ اته یے ږن ڤَد . دے چارک زندگے خېلے بشهند ڤُد – خُبث مس آدمے کار کُښته یت زحمت تهژیج ڤُد .
بشهند محله یت، بشهند بهره ذهذیج زمین ات ، خشروے سهڤځ دَښت باغېن ات ، دے مال ات – ستۈر ات … یعنے فُک چیز دے ند دے چاق یست . اُقه پے‌ یے چے ندے بهند مِس نِست .
   اته دے پَڅېن ېن مکتب ارد سَت خو ، دېڤے بعد فَرښست تر مکتب ذاد . البت، وېڤ داد خوش اِک اِد ڤُد ادے ، ییو اس وېڤ ښاید ات یِگه ـ غُلله دے ـ وے قتے کار ات بار ات دهقۈن کارے یند کۈمک کِښت ات یارے ڤهرذېد. اما وے ږن هوښیار ږِنک ڤَد، گهښت تر خو چار خو لۈدے : “اه چارِک! ید بشهند کار نِست ، ادے ییو اس دېڤ ښاید ات یو یِگه مه ښاید، سحر ته بعد یِد نا ښئیجِن غُلله څه سۈد ، ات دے همسالېن ته مالِم ات معمور … څه سېن، یِد بعد چیز فکر کِښت؟ یِد مهش بعد گهردۈ کِښت ‌‌، یِد ته بعد زمهذ ارد ذېد. بعد مهش جواب دے رد چیز ڤِد ؟ ات هم لۈدے گه یدے یم زمۈنه شِچ ښئیداو قتے فُکَث، هر تهم ته څه نه ښاید مهش جناو ته ناخۈن ات نادۈن رست.”ادامه دارد

معرفی کتاب
 نویسنده:علی سالک
 به افتخار و خرسندی تمام باید گفت، کتاب سروده های نغز ـ زیبا و هیجان کننده ی محترم دولت محمد “جوشن”- شاعر، نویسنده ، آوازخوان، آهنگ ساز و پژوهشگر موفق دیار نازنین ما، تحت عنوان” شهپر سیمرِغ” با قطع و صحافت زیبا و درخور ستایش در زمستان سال ۱۳۹۷( یکهزاروسه صد و نود و هفت)، در چاپخانه ی ولایت بدخشان اقبال چاپ یافت.
شهپر سیمرغ از نظر شکل و مضمون دارای کیفیت عالی بوده و تمام اشعار مندرج این کتاب، که از چکیده های افکار بکر و بلند مرتبه ی شاعر تراوش کرده است، همش دارای اهمیت بزرگ فرهنگی و اجتماعی مهم میباشد.
شهپر سیمرغ که اکنون به دسترس خوانندگان محترم قرار گرفته است، حاوی بیشتر از یکصد قطعه شعر– سی قطعه رباعی و هشت قطعه دوبیتی، که به زبان شیوا- سلیس و روان تحریر یافته است، میباشد. ادامه دارد

بخت بیک(نوا) میرزاده

سرشته ی نا تمام

ما در ورای خاطره ها گیر کرده ایم،
رخ برخیال و پشت به تدبیر کرده ایم،
پرورده درد و ناله ی شبگیر کرده ایم،
دنیای خویش بسته به زنجیر کرده ایم. ادامه دارد

مرحوم شهید غازی مرد “غازی”
نوشته: قربان بیک بشر دوست
مرحوم شهید غازی مرد “غازی” جګړن دافع هوا قواي مسلح ديروز کشور فرزند میرحیدرجوانی از کوهساران هندوکش و پامیر بدخشان در سال ۱۳۳۶ در قریه بهشار ولسوالی زیبای شغنان ولایت بدخشان در یک خانواده دهقان دیده به جهان گشود، در آن زمان شغنان با مشکلاتی زیادی روبرو بود؛ نبود راه مواصلاتی ، سرک ، برق وحتی مواد ارتزاقی به ندرت یافت می شد، ولی خانواده غازی مرد کوچک با تحمل همه مشکلات توانستند آنرا شامل مکتب کنند .غازی مرد طفل تیز هوش وبا درک بود وبا خوشی تمام در ٧ سالگی شامل لیسه رحمت شغنان گردید .
در جریان تعلیم وتربیه در لیسه دوستان زیادی پیدا کرد ، واز همان آوان کمک رسانی را بمردم خود شروع نمود وبا دهقانان وزحمت کشان منطقه یاری می رساند .
غازی مرد که از کانکور صنف هشتم حکومت های مستبد به پیروزی نایل شد وخوشبین به ادامه تحصیل گردید ، ولی یک تعداد کثیر اولاد غریب در این کانکور ناکام و سرنوشت شأن به دهقانی وچوپانی رقم خورد . ادامه دارد

جگتورن خدابخش “صمیم “
نوشته: قربان بیک بشر دوست
جگتورن خدابخش “صمیم ” ولد قدرت بيگ روزگاري در اين منطقه ” رده چيد سرچشمه ولسوالي شغنان ” بدخشان طفلي بدنيا آمد که نامش را گذاشتن خدا بخش یعنی بخشیده خداوند
خدابخش در يک خانواده برزگ قومي بدنيا آمد پدر بزرگش از نگاه مادري از يک خانواده مشهور در شغنان بود بنام قريدار جلودار که با حکم رانان آنزمان رابطه خوبي داشت .
والدين در تربيه خدابخش سعي وتلاش بخرچ دادند که يک اولاد سالم وخدمت گار به جامعه تقديم کنند که همين شد .خدابخش در هفت سالگي شامل مکتب شد ودوازده سال تمام را در ليسه رحمت ولسوالي شغنان سپري نمود وسند فراغت را به درجه عالي بدست آورد وشامل تربيه معلم تخار گرديد . ودر آن زمان اوضاع کشور تغير کرد ، انقلاب هفت ثورهمه پديده هاي کهنه را سرنگون کرد، وشعار عدالت وآزاديخواهي سر گرفت .ح. د. خ. ا. قدرت سياسي ودولتي را بدست گرفت .وجوانان آگاهانه در دفاع از وطن وانقلاب آماده شدند که صفوف قواي مسلح کشور را تقويت کنند. خدابخش يک جوان خيلي مهربان آگاه وقوم دوست بود، به همين خاطر تخلص ” صميم ” را بخود گرفت . ادامه دارد

ساخت کیبورد هوشمند  زبان شغنانی افغانستان

نوشته: سرورشاه ارکان
بتاریخ ۷ سنبله ۱۳۹۸( ۲۹ اگست ۲۰۱۹)، کیبورد هوشمند زبان شغنانی افغانستان که به ابتکار کار و فعالیت سرورشاه ارکان ودیگر اعضای سایت سیمای شغنان دیزاین و آماده گردیده بود توسط کمپنی سویفت کیبورد(Swift Keyboard) منظور و به فعالیت آغاز کرد. من به نمایندگی از تیم فعال سایت،  این موفقعیت بزرگ را برای تمام شغنانی ها و علاقمندان زبان شغنانی مبارکباد میگویم.  ادامه دارد

ارتباط با ما و ارسال مضامین برای نشر
sarwar@shughnan.com

Print Friendly, PDF & Email