صفحه نخست

یادواژه هایی از فراز و فرود یک زندگی محقر، ” از هر چمن سمنی”
داکتر نصرالدین شاه پیکار
یادواژه هایی ازهستی روزگاران گذشته(1956- 2018م)
من، داگتر نصرالدین شاه ” پیکار “، فرزند دولت خان، فرزند مخمور بیک، در سال 1335 هجری شمسی مطابق 1956 میلادی، در دهکده پستیو قریه ویر ناحیه شغنان بدخشان افغانستان، در یک خانواده بی بضاعت، اما باسواد و منور، دیده بجهان کشوده ام. پدرم مرحوم دولت خان فرزند مخمور بیک وابسته به خانواده میر های شغنان بوده که در واقعیت اصل و نسب اش به امیر یار بیک که یکی از حکما و امیران بدخشان زمین بوده است، میرسد.
دولت خان یک شخص باوقار، صاحب عزت و مورد احترام نه تنها در میان قوم و قبیله خود بود، بلکه در میان همگان از شهرت بسزایی بر خوردار بود. مو صوف، با وصف آنکه از نعمت سواد، خوانش و نگارش بهره ور نه بود، اما در راستای پیشبرد تعلیم و آموزش در میان اعضای خانواده خود، خویشاوندان و اقارب دور و نزدیک، علاقه مندی فراوان داشت. همواره در حفظ ، ارایه و بازتاب و پیشکش اشعار، قصاید، غزل و سروده های محلی، که مورد پذیرش و پسند خاص و عام آن وقت بود، از خود شایستگی شایان وصفی را تبارز میداد، و همواره مانند گل سر سبد مردم، قوم و اطرافیان ملک و دیار شغنان در محافل و نشست های قومی، محیطی و محلی ، محافل خوشی و سرور، عروسی ها، غزلسرایی ها، مدیحه خوانی ها توام با موسیقی محلی، و سایر همآیش های قومی ، عرض وجود مینمود. ادامه دارد

بخت بیک”نوا” میرزاده نو شعرېن (خږنونے تے یت فارسے تے)
امۈم زمۈن
رهبرات رهنما امۈم زمۈن
مرشد ات پېښوا امۈم زمۈن
لۈم ته صلوات به آل پیغمبر،
نسل از مرتضا امۈم زمۈن.
یاڅ ڎهد ملک درون ولنگه چود،
اس تویهم ڤود پناه امۈم زمۈن
رهبرت هم مے دین اته دنیا رد،
تورد کنهم اقتدا، امۈم زمۈن   ادامه دارد

اشعار نو بخت بیک”نوا” میرزاده
اي خاك اي تو ارث نياكان فاتحم،
اي رهنورد خسته و زخمي قرنها ،
اي مخزن حقايق و تاريخ ساطعم،
هيهات ! سوختي و تراژيد سوختي،
در شعله خصومت بغض گذشته ها،
شداد يا در آتش نمرود سوختي!
از ضرب انفجار، زمين تو تب گرفت،
از دود،لايه هاي فضا رنگ شب گرفت،        ادامه دارد

شادی گرایی در دیوان عدیم
نوشته: پوهندوی اقبال حسام
چکیده
شادی از عوامل مهم و ارزشمند روحی و روانی انسان است که باعث لذت بردن بیشتری از زنده‌گی می‌شود و نظر به همین اهمیتش از دیر زمانی مورد توجه انسان ها، بخصوص شاعران بوده است، چون این پدیده در وجود شاعران واقعی کمتر دیده شده و علت اصلی ایجاد شعر هم هرچه بیشتر حزین بودن طبع شاعر دانسته شده است. هدف این پژوهش دریافت جایگاه شادی در شعر سید زمان الدین عدیم، کسی که تمام عمر وی پر از رنج و سختی ها بوده است؛ اما وی شادی را که ریشه در معنویت اشعارش دارد، به عنوان عامل امید به یک فردای روشن دانسته است و لذات مادی را مانع خوشبختی و شادی واقعی که به سوی افق های خوش فرجام منتهی می شودقلم‌داد کرده است. فراموش نه شود که عدیم به موضوع شادی از دید عرفان توجه نه کرده؛ بلکه با توجه به بینش مذهب اسمعیلیه شادی را از دید حسی و علمی مورد توجه قرار داده و به شادی های علمی ارج بیشتری قایل است. ادامه دارد

بدخشان با فرزند دیگر

نگارنده : سید نقیب جعفریان
هر سرزمینی از برکت غنای آفرینشهای هنری و ادبی، اندیشۀ علمی، فلسفی و مذهبی که در پهنای آن سرزمینها ریشه دوانده است، رفته رفته تغییر میکند؛ چهرۀ نو می یابد و خود را میآراید. هر فصل نو زندگی و تاریخی، ریشه و رخنۀ روشنایی در تاریکی است. زدودن تاریکی از چهرۀ زندگی، بمعنای گام نهادن انسان به فراخنای حیات تازه ای است که در آن خود را آزادتر، تواناتر و آرامتر احساس مینماید.
تاریخ هر ملت در سرزمینش، معمولاً از انبوهی اسناد و مدارک کتبی و شفاهی، مطالب و افسانه هائی که در زبانها جاریست، ساخته میشود. یکی از چنین سرزمینهائی که دارای تاریخ کهن و باستانی است، خاک لعل پرور بدخشان بزرگ میباشد. بدخشان مورد بحث ما، در منطقۀ شمال شرقی مملکت ما قرار دارد و یکی از ولایتهای کوهستانی و سرسبز بوده و با کشورهای تاجیکستان، پاکستان و چین، مرز مشترک دارد.
بدخشان، سر شار از ذخایر طبیعی منجمله معادن لعل، لاجورد، زمرد، طلا و حتی الماس بوده و آبده های تاریخیی که در این دیار وجود دارد، بیانگر قدامت تاریخی آن در منطقۀ است. بدخشان از حیث موقعیت جغرافیایی بین خط طول البلد شرقی ۷۰ درجه و چهار دقیقه و سی وشش ثانیه و عرض البلد شمالی ۳۶ درجه و ۵۰ دقیقه و شانزده ثانیه واقع است. ادامه دارد

اشعار بخت بیک میرزاده به زبان های شغنانی و فارسی
ڤرا ڤیهم
خُږنۈنے یېن یدېت چے خو، ییوث ڤرا ڤے یهم
څۈندث جدا وِداات ، فکث تر زبا ڤے یهم
تر یکدِگر ته راست نه چسهم ، چیز اڤېن کُولۈ
چیزارد خو، مهش مخالف ات از هم جدا ڤے یهم
مهش ملک اته ، امۈمے زمۈن مهش زڤت رسوم
فُک ییوث ات نه لازُم یدے دۈند شتا ڤے یهم     ادامه دارد

نوشته: سخی سخا

شعر وکلام موزون ذهن روشن ،آگاهی انگفت ، شکیبایی عدید وقدرت تخیل وتأمل بلند میخواهد .خود گذری ها ،خون دل خوردن ها و آهن جویدن ها دارد .

شعر با احساس وعشق برگرفته از پوست وگوشت ،بریده از تلاش های ذهنی وبر آمده از میان خون وعرق یک شاعر است .

چنانچه که شاعر گفته :

شعریکه بوی خون ندهد ننگ دفتر است .

یک شاعر برای تحصیل افتخار بزرگ باید تمام این عناصر را دارا وهمراه باشد و در سرایش شعر تأثیر ترین عبارات را تمرین کند .

خوشبختانه چهریکه من درخصوص اش حرف دوزی وعبارت بافی دارم ، تمام این ویژه گی و فکتور ها دروجودش به وفور دیده میشوند ؛ بانو منزل “نصرت” ،شاعره جوان ومعاصر سرزمین ادب و شعر (بدخشان ادب پرور) است .ادامه دارد

شعر بخت بیک میرزاده
شام نا مراد
هرچند از جفاي تو انكار مي شوم،
افتم ز اوج ديد تو افگار مي شوم.
اغوش عشق تو تن من گرم ميكند،
كم كن نگاه سرد كه بيمار مي شوم .
دل در برم سقيفه ء انكار گشته است،
از سوز و درد نزد تو اقرار مي شوم.  ادامه دارد

چند و چونی پیرامون دیدانداز نظام های فدرال و طرح فدرالیسم در افغانستان

ترتیب و تنظیم : داکتر نصرالدین شاه پیکار

“کثرت گرائی (plurality) که خود را به وحدت (unity ) کاهش ندهد، چیزی جز آشفتگی نیست . وحدتی که نتیجه کثرت گرائی نباشد، تنها ستمگری است. ”  Pascal : Pensee.(1958. P.261))

 یاد داست :    حالت آشفته سیاسی چند در ده در افغانستان، نبود قیادت سیاسی سالم اندیش، کثرت گرا ، ملی و مردمی، عدم امنیت و مصؤنیت مردمی و کشوری، مداخله بیگانگان و حمایت مزدوران داخلی و بی آزرم و خود فروخته ، عدم ساختار نظام سیاسی مردم سالار،نبود خیزش های روشنفکری و مردمی و جامعه مدنی واقعی، عینی و مبرا از قوم پرستی، تنظیمی، گروهی و سمتی، در افغانستان باعث گردیده است، تا برخی از روشنفکران، رهبران احزاب سیاسی، جامعه مدنی، شخصیت های سیاسی، نخبگان و فرهیختگان کشور، بخاطر ایجاد حاکمیت مردمی، دموکرات، ملی و مردمی، که متضمن وحدت ملی، اقوام، اقشار ناهمگون ، ایجاد زمینه آفرینش صلح و امنیت سراسری، احقاق حقوق مسلم سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، زبانی، عقیدتی و تباری همه اقوام ساگن در افغانستان باشد، ساختار فدرالیسم را بهترین، شایسته ترین و شاید هم یگانه مؤلفه آرامش، ایجاد صلح پایدار، ختم نسبی مداخله کشور های همسایه، مرخص سازی نیرو های اشغالگر که زیر نام جامعه بین المللی که گویا بخاطر حفظ صلح و ثبات داخل جغرافیای سیاسی کشور شده اند، باشد. ادامه دارد

بخت بیک میرزاده شعر خُږنۈنے زِڤ تے
بای کنهم ات رای کنهم
یخ ځنېن ات ، مهش ڤرادهر ارد سلۈم
لهک خو گهپېن، تر پرا ڤهرم خو لۈم
فارت اگر آزاد، خو نۈم تیر مهش ڤیهم
څۈند کُتل تیر ، تر پرا باید تیهم ،
اولَث لازم خو زڤ پۈند یېت کنهم.
چیر کنهم بعد ، ای ڤرادهرڤېت کنهم.    ادامه دارد

شعر از زحل پیمان
منم آنی که هر کس گویدم ای دخت شغنانی
نگر هر سو که تعریفم بود در اوج انسانی
من آزاده ولی آزادگی ام عین اسلامیست
نگاه باطن من ، مقتضی ای حق سبحانی
اگر سویت بخندم نیستم در اختیارت من
همیشه مست و خندانم ،منم لعل بدخشانی           ادامه دارد

اوزان عروضی در دیوان ساید یفتلی
نوشته: پوهنمل اقبال حسام
چکیده
از بحث مهم و قابل بررسی در دیوان ساید وزن عروضی است که گاهی به نحوی با محتوا نیز ارتباط دارد. با مطالعه در دیوان ساید می توان دریافت که او در بحر هزج، رمل، رجز، مضارع و متقارب است. درسایر بحر ها لب به سخن نگشوده است. وی این بحر ها را در خدمت مفاهیم و مضامین در خور ستایش قرار داده و توانسته پیوندی میان وزن و محتوا اشعار ایجاد کند. وی از اختیارات و زحافات عروضی نیز بهره برده و موسیقی سخن خویش را صلابت بخشیده است. ادامه دارد

ستاره ی پشت ابر پنهان نخواهد ماند
فرستنده: نوروزشاه همرزم
          شعر نقطه اوج احساس است و زمانی حس میشود که در عمق واژهای سرودگری غواصی کنی و دانه های شاز را از ریگهای ساحلی جدا نمایی. گاهی ساده ترین کلمه را آنقدر ماهرانه نظم می بخشند که خواننده با تکرار متواتر آن بیشتر شیفته میشود و آنقدر آنرا تکرار میکند که به تکیه کلام تبدیل میشود.
          آری! این معمار شعر است که آسمان خراشهای مستحکم و خوش هوایی را میسازد که چشم از تماشای منظره های اطراف آن هزاران تعبیر را در شهر دل ببار می آورد. ادامه دارد

صنعت التفات در متون منثور قرن پنجم و ششم
نوشته: پوهندوی اقبال حسام
چکیده
قرن پنجم و ششم هجری که در میان ادوار ادبی زبان فارسی دری از پر ثمرترین دوره‌هایی هستند که بهترین کتاب‌های منثور زبان فارسی دری در این زمان نوشته شده اند. از این‌رو، برای پژوهش با در نظر داشت زیادی منابع، کتابی‌هایی برگزیده شده که هرکدام، نماینده‌ی یک اندیشه و مفکوره خاصی بوده اند. به این سبب میتوانند ویژهگی‌های کاربرد التفات را احتوا کنند.

التفات برعلاوه از آن‌که یک ویژهگی نحوی است یکی از صناعات بلاغی نیز محسوب میشود و بر خلاف تعاریف گذشتهگان، تنها به انتقال ضمیر از غایب به متکلم و برخلاف آن محدود نهمیشود؛ بلکه هرگونه تغییر خلاف عادت را که بر محوریت عمودی به خصوص شعر می چرخد، را دربر میگیرد. ادامه دارد

اشعار منزل نصرت


شب است و ماه بخواند غم جدایی من را

سحر توان شنیدن ندارد عین سخن را

چه بند ها که گرفتند به پا بسمل این ماه

چه دره ها که کبود کرد میان صورت زن را

چه باغبان خشن بود نه آب داد در این باغ

چه ریشه های نخشکاند ز سرو بید و سمن را

ادامه دارد

مروری گذرا بر تاریخ معاصر اسماعیلیان آسیای میانه

نگارنده : داکتر نصرالدین شاه پیکار

باب اول

سخن آغازین

ظهور بینش فلسفی و عقیدتی اسماعیلیسم در تاریخ اسلام :

بعد از وفات حضرت امام جعفر صادق (ع)، ١٤٨ھ. ق. /٧٦۵ م.، پیروان او به دو قسمت تقسیم شدند. قسمتی از آن¬ها به پسر بزرگش، اسماعیل پیوستند، که به اسماعیلیان و نیز شیعه ‘سبعیه’ یا هفت امامیه معروف شدند، زیرا اسماعیل را امام هفتم می دانند. ( علی، حسن، حسین، علی زین العاب الدین، محمـد باقـر، جعفـر صادق و اسماعیل)، و دسته دیگر، به موسای کاظم، برادر کوچک اسماعیل و فرزندان او تا امام دوازدهم گرویدند، و ایشان همان موسویه یا اثنا عشریه اند. امام دوازدهم امام غائب ‘ محمد الهمدی’ است که گویا در سامرا، به سال٢٦٠ھ.¬ق./ ٨٧٣م.، از دیدگان مردم مخفی شد. اسماعیلیان نیز به دو گروه تقسیم شدند: گروهی که می گویند اسماعیل پیش از پدر نمرده است و پدرش او را پس از خود به امامت برگزیده است، و اسماعیل قائم و مهدی منتظر است که برای نجات امّت خود باز خواهد گشت. دسته دیگری می گویند، امامت بعد از امام جعفر صادق و مهدی به محمد بن اسماعیل رسید، زیرا بعد از حسن و حسین، دیگر امامت از برادر به برادر منتقل نمی شود، بلکه در نسل فرزند، باقی می ماند. این گروه را مبارکیه گویند که قرمطیان به آنان منسوبند. اینان معتقدند که محمد بن اسماعیل نمرده است و او قائم است و مهدی و خاتم پیامبران است. نظام و تشکیلات اسماعیلیه: در تاریخ اسلام و در تاریخ عمومی، به گمان اغلب – هیچ جماعتی نیست که به اندازه اسماعیلیان در باره آن اختلاف نظریات و بینش وجود داشته باشد. و یا هم اینکه سده های چندی را طی کرده و تخت هایی را سرنگون کرده و دولت ها را پدید آورده است. هنوز تاریخ این فرقه، آیین و کیش، آنگونه که لازم است در اذهان برخی از بینشمندان، تاریخ نگاران و مسلمانان جانبدار، در پرده ابهام باقی مانده است. آنچه این ابهام را به وجود آورده است، علل ناهمگون شاید وجود داشته باشند، اما دو علل خیلی ها روشن و واضح هستند که می توان: شیعه بودن آنها است که تاریخ نگاران می خواهند آن را در روشنایی مذهب سیاسی علوی این فرقه تحلیل کنند.  ادامه دارد

کتاب نوْم : خږنوْن ښتێرځېن

تهیه و ویرایش: شکریه(رجبی)، میسره (مرصع)، سوربانو، طوفان (ظهوری) و نوروزشاه(همرزم)

موسسه : موسسه بین المللی زبان شناسی ثمر

زڤ : شغنی

کمک گأر: (کیرن آلسن) “کریمه”

برای دریافت کتاب، لطفا بالای لینک ادامه دارد فشار بدهید.

ساخت کیبورد هوشمند  زبان شغنانی افغانستان

نوشته: سرورشاه ارکان
بتاریخ ۷ سنبله ۱۳۹۸( ۲۹ اگست ۲۰۱۹)، کیبورد هوشمند زبان شغنانی افغانستان که به ابتکار کار و فعالیت سرورشاه ارکان ودیگر اعضای سایت سیمای شغنان دیزاین و آماده گردیده بود توسط کمپنی سویفت کیبورد(Swift Keyboard) منظور و به فعالیت آغاز کرد. من به نمایندگی از تیم فعال سایت،  این موفقعیت بزرگ را برای تمام شغنانی ها و علاقمندان زبان شغنانی مبارکباد میگویم.  ادامه دارد

ارتباط با ما و ارسال مضامین برای نشر
sarwar@shughnan.com

Print Friendly, PDF & Email