صفحه نخست

به بهانه ی روز جهانی مبارزه با مالاریا

تهیه و ترتیب: دوکتور حبیب “نظیم”

 

 

 

 

به جای پیشگفتار و مقدمه

هیچ گاه و جایی بهتر از این نیست که بتوانی به همنوع ات خدمتی کنی ” به دمی یا درمی یا قلمی یا قدمی” !

از توفیقی که عطا گردید تا بتوانم به مناسبت بیست و پنجم اپریل مصادف به پنجم اردیبهشت(ثور) مطابق با نهم شعبان ” روز جهانی مبارزه با مالاریا” به قلمی خدمتی به همنوعان کنم؛ خیلیها سپاسگزارِ ایزدِ منان هستم.

کلمه مالاریا یک کلمه ایتالیایی و به معنای هوای بد Mal-Aria است که یکی از کشنده ترین بیماری ها در جهان است و در افریقا سالانه جان حدود نیم ملیون نفر را که بیشتر شان کودک هستند میگیرد. عامل انتقال این بیماری ، پشه است و علامت مشخص آن تب دوره ای، سرما، عرق، سردرد، استفراغ، درد بدنی، دردعمومی و تورم  یا بزرگی طحال میباشد. بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی سازمان بهداشت جهانی، بیشتر از نیمی از جمعیت کره زمین در خطر ابتلا به بیماری‌هایی قرار دارند که توسط نیش حشرات منتقل می‌شوند. ادامه دارد

 

               در  تکاپوی آفرینش مسرت معنوی و الهام آفرین!!

نویسنده  : داکتر نصرالدین شاه پیکار

باب اول : بازیابی خودی( خود شناسی )

                      ای    برادر   تو   همه  اندیشه ای        ما بقی خود استخوان و ریشه ای
                      گر گل است اندیشه ای تو گلشنی        ور  بود  خاری   تو  هیمه گُلخنی    ( مولوی)

در آمد سخن  : اگر قرار بود   بینش ” شناخت خودی”، به گونه فشرده  با شیرازه شعری بیان می شد، سروده مولانا و  اشعار سایر شعرا، عرفا، ادبا و سخنزرایان مانند سروده مذبور، میتوانست آئینه تمام نمای آن باشد. در ادبیات و آفرینش های فرهنگی و  تاریخ  تهذیب باستانی ادبی  ما، به گونه ساده ، زیبا، ایجاز و آهنگین  بازیابی های نوی را   در عرصه تصور خود شناسی، خودیابی، خود باوری  و روان شناختی خودی،  بیان شده است که همواره میتواند بنیاد کار های بعدی  را به ساختار جدید  فکری بگیرد.  در این جا سعی خواهیم ورزید تا خواننده های عزیز و گرامی ما، اصل مهم شناخت خودی و شناخت روانی ، یعنی ارتباط فکر و احساس، احوال، رفتار و به گونه کلی تر زندگی را با همه مؤلفه هایش ، درک کنیم. آنگونه که مولوی بار مجدد در مورد توان و نیروی اندیشه، و به ویژه اندیشه خودی و خود شناختی  و اهیمت آن این چنین  می گوید :
                                                              از یک اندیشه که آید از درون            صد جان گردد به یکدم سرنگون
و یا هم در مورد ارزش اندیشه، بینش، کنش و منش این گونه می گوید: ” فکر آن باشد که بگشاید رهی”. حتی در باور های  سنت دینی نیز  تفکر یک ساعت بهتر از هفتاد سال نیایش مورد بررسی قرار داده شده است.  فشرده اینکه حالت بد  و نا رسا موازی و مساویست  است با اندیشه بد و منفی و، واژه دشمن که از ” دُش” و ” من”،  گونه ساختاری گرفته است،  به معنی ” بداندیش”، و ضد من آمده است. ادامه دارد

انجمن اجتماعی جوانان پامیر با راه اندازی کنسرت و نمایش فرهنگ نوروزی ولسوالی های کنار آمو دریا، از نوروز1397 بزرگداشت نمود.

 نوشته: سید اسحاق مقبل

انجمن اجتماعی جوانان پامیر، نوروز عالم افروز را با اشتراک گسترده فرهنگیان و پاسداران فرهنگ دیر پای آریانای کهن، به تاریخ اول ماه حمل 1397، بزرگداشت نمود.
این برنامه با شکوه در  تالار عروسی یی با حضور صد ها اشتراک کننده، در شهر کابل برگزار گردید. هیات رهبری و اعضای انجمن اجتماعی جوانان پامیر، نهایت مسرور اند که یک بار دیگر زمینه دید و باز دید قوم ها را مساعد ساخته و ایشان را وا داشتند در یک فضای مصئون و صمیمی برای لحظاتی کنار هم با خوشی سپری نمایند. ما توانستیم برای همدیاران عزیز مان فرصت تجلیل از نوروز عالم افروز را در یک فضای مناسب و امن، فراهم بسازیم. ادامه دارد

تذکر قسمتی از پروژه های تطبیق شده ، در حال تطبیق، توسط ولسوال صاحب ولسوالی شغنان، در روز بزرگ داشت از نوزوز ۱۳۹۷.

 

نوشته: سید اسحاق مقبل

 

در سال ۱۳۹۶  موسسات و ادارات مختلف دولتی و غیر دولتی در ولسوالی شغنان فعالیت نموده اند و مثل همیشه همه باشندگان این ولسوالی به گونه مستقیم و یا غیرمستقیم از این برنامه ها و پروژه ها مستفید میگردند. تلاش ها و فعالیت های این موسسات، خاصتن ادارات شبکه انکشافی آقاخان ، در خور ستایش و تکریم است. این موسسات توانسته اند ذریعه تحکیم ارتباطات و هماهنگی کامل با اداره ولسوالی مزبور، پروژه های مختلفی را در قرا و قصبات این ولسوالی تطبیق نمایند. تعدادی از این پروژه ها تکمیل و بالای تعدادی هم کار جریان دارد. تلاش های همه دست اندر کاران مقام ولسوالی شغنان، مخصوصن جناب ولسوال صاحب میرزاقل پیمان، در این راستا قابل تقدیر و تمجید است. ادامه دارد

تهیه کننده : سورگل سکا

اُملَوت
در زبان شغنانی
Umlaut in Shughni

مقدمه

یکی از مهمترین تحولاتی که  در گذشته در فونولوژیِ  زبان شغنانی رخ داد پروسه یِ اُملَوت است (umlaut).  این پروسه نه تنها ساختار واژه ها را در این زبان دگرگون کرد بلکه آوایِ دیگری را بوجود آورد که پیش از این پروسه وجود نداشت.  چون از زبان شغنانیِ قدیم هیچ اثری در دست نداریم، ناگزیرفعالیت این پروسه را به یک دوران نا معینی در گذشته نسبت بدهیم. در این نوشته کوششی کرده ام تا در باره یِ این پروسه معلومات عمومی جمع آوری کنم و نقش این پروسه را در رابطه به زبان شغنانی پیشکش خوانندگان کنم. ادامه دارد

نوشته: استاد نورآغا عظيمي

غنچه گل

آمد بهار و غنچه گل باز مي شود
بلبل به سير غنچه به پرواز مي شود
مطرب ز تار و نغمه و چنگ و رباب عشق
با قمري هاي مست هم آواز مي شود               ادامه دارد

مطالعه تاثیرات فارمکلوژیک ادویه ضد افسردگی

نویسنده: محمد جان فروتن

چکیده

افسرده گی از مهمترین  اختلالات  روانی است. در هر مقطع زمانی، حدود 5 تا 6 درصد افراد جامعه افسرده اند (شیوع  نقطه ای) و در حدود 10 درصد مردم در طول زندگی افسرده  می شوند. (شیوع در طی حیات ) علایم افسردگی مبهم بوده  و اغلب، هم توسط بیمار و هم توسط داکتر تشخیص داده نمی شوند. بیمارانی که شکایات خفیفی دارند. به طوری که این  شکایات و علایم با بیماری  فزیکی قابل توجیه نه باشد  و آنها که خیلی ساده ( نوروتیک ) نامیده می شوند می بایست مشکوک به افسردگی تلقی شوند.

ادویه ضد افسردگی که علایم امراض افسردگی راتخفیف می دهد. اکثر ادویه ضد افسردگی که تجویز می شوند از گروپ دوایی ساختمان کیمیاویی سه حلقه ای (tricyclic antidepressant)  بنزین هستند . این گروپ دوایی با نهی دوباره جذب سیرتونین و نوراپینفرین با توقف کردن انتقال  دهنده های سرتونین ونوراپینفرین از خودتاثیر نشان می دهند . ادامه دارد

بیوگرافی وحیدالله “غالب”

نوشته: جنگ بیک

وحیدالله “غالب” فرزند خوشقدم “غالب” شاعر، داستان و مقاله نویس توانا باشنده ی قریه ده شهر ولسوالی شغنان ولایت بدخشان، افغانستان است که در سال 1366 در قریه ده شهر شغنان متولد گردیده است.
در سال 1374 هجری شمسی از ولسوالی شغنان به کابل همرای والدین بنا به وظیفه معلمی که والدین شان در کابل داشتند سفر نمودند، و به مدت یک سال کمتر در کابل زندگی کردند و بعد از سقوط دولت مجاهدین افغانستان, و تسلط طالبان بر افغانستان درسال 1375 هجری شمسی بنا به مشکلات نا امنی از افغانستان مهاجر شدند و عازم کشور همسایه پاکستان شدند.
درپاکستان به مددت 6 سال مهاجر بودند و زندگی را با غم و اندو دور از وطن سپری نمودند، در سال 1381 غالب دوباره به کابل بخاطر پیش برد مکتب برگشت که دوره ی ابتدائی را در قریه ده شهر ولسوالی شغنان در لیسه ده شهر, ثانوی را در کراچی پاکستان در مکتب (فاطمی اکادمی ) و (Aga Khan School, Garden) و پس دوباره لیسه را در ولسوالی شغنان در لیسه ذکور ده شهر به پایان رساند و در سال 1386 هجری شمسی در امتحان کانکور شرکت نموده با اخذ 238 نمبر توانست در پوهنتون بلخ در بخش ادبیات در دپارتمنت دری شامل تحصیلات عالی دولتی گردد . ادامه دارد

احترام به والدین و بزرگان، شفقت بر کودکان ، والدین و بزرگان

تهیه و ترتیب: استاد مولانظر حقدوست
تایپ و ارسال: محمد جان فروتن

در قدم نخست باید دانست که احترام به معنی حرمت داشتن، گرامی داشتن، بزرگ داشت و شفقت، به معنی مهربانی، دلسوزی و نرم دلی میباشد. در مورد حقوق والدین باید بدانیم که خداوند “ج” در سوره ۸۱ آیه ۲۳ چنین فرموده:
ترجمه: ” و پروردگارت فرمان داد که جز او را پرستش نکنید، به پدر و مادر نیکوئی کنید، هرگاه یکی یا هر دوی آنها نزد شما به سن پیری رسیدند و کمترین اهانتی را به آنها روا ندارید و حتی به آنها اف هم نگوئید و بر ایشان فریاد مکشید و با آنها سخنان خوب و پسندیده بگوئید.”یعنی خداوند متعال احسان و نیکی به پدر و مادر را هم ردیف با عبادت خود قرار داده تا فضلیت و برتری پدر و مادر را ثابت نموده باشد.اهانت و استعمال الفاظ رکیک، قهر آمیز در مقابل پدر و مادر را سبب صدمه زدن به شخصیت، منزلت و احترام والای آنان میشوند. اگر آنها آزرده شوند باعث قهر و غضب خداوند متعال میگردد. چنانچه حضرت رسول اکرم (ص) فرموده اند.  ترجمه: ” رضایت و خشنودی پروردگار وابسته به خوشی پدر و مادر است، قهر وغضب خداوند (ج) وابسته به قهر و غضب والدین است.”  ادامه دارد

من به تِله پاتی باور دارم

نگارنده: نوروز علی ثابتی

 

تله پاتی (telepathy) ارتباط فکری ویا انتقال فکر از راه دور، یک پدیده ای است که در عرصه رواشناسی کاربرد زیادی دارد و ساینس معاصر هم بر آن صحه گذاشته است. آن چنان است که دو فرد جدا از هم در جغرافیای دور از هم که حتی یکدیگر را نمی شناسند، ارتباط فکری بر قرار کرده میتوانند. یعنی در مورد یک موضوع یکسان می اندیشند و یا تبادل افکار کنند. این نوع ارتباط ذهنی، در عرصه ادبیات هم کاربرد دارد که دو شاعر در عین زمان با عین مفکوره، پیش از اینکه یکدیگر را بشناسند و یا نشاسند، بی خبر از یکدیگر، شعری را می سرایند که محتوای آن عین سوژه و یا مضمون داشته باشد. در ادبیات، برای این پدیده، بنام توارُد یاد می کنند. تضمین و تخاطری هم میگویند. ادامه دارد

دانش: نوشدارو، ثروت، یا هر دو

این مقاله به مناسبت جشن فارغ التحصیل دانش آموختگان دانشگاه بدخشان نگارش یافت.

نگارنده: صفر محمد روشانپور، فارغ التحصیل رشته ریاضی دانشگاه بدخشان

ویرایش و پیرایش: نوروز علی ثابتی

دانش، نوشداوریی است که اثر زهرِ فقر را از بین میبرد (از گفته های ثابتی)؛ و یا بطور خلاصه می گویم: دانش، کلید ثروت و موفقیت است

فقر در ابعاد مختلف و به گونه های مختلف سر بر می آورد. فقر تنها به گرسنگی و برهنگی محدود نمی شود. فقر، در اصطلاح عام، عدم دسترسی به چیز هایی است که ضرورت اولیه جامعه بشری اند که عبارت از نداشتن خوراک، پوشاک، و خانه است، و یا در مجموع فقر، در اختیار نداشتن ثروت است.

ولی در اصطلاح خاص، فقر، یعنی نداشتن سِواد است. فقیر کسی است که از دانش امروزی بی بهره مانده باشد. بناءً، فقر به اشکال و اقسام مختلف می تواند بروز کند. فقر فرهنگی، فقر بهداشتی، فقر سِواد، که از جملۀ بنیادی ترین عوامل فقر هستند که یک جامعه را به هرج و مرج می کشانند. فقر را هر روز به چشم سر معاینه می کنیم. ادامه دارد       عکسها

متن سخنرانی نوروز علی ثابتی، در محفل گرامی داشت از فراغت محصلین دانشگاه بدخشان.

آغاز   سخن  یاد  خدا  باید  کرد        خود را به امید او، رها باید کرد
ای  با  تو  شروع کارها زیبا تر       آغاز سخن  تو را صدا باید کرد

بسم الله الرحمن الرحیم

حُضّار نهایت گران ارج، جنابِ محترم، پوهنمل دکتور خسرو نظری، رئیس دانشگاه بدخشان، هیئت علمی دانشگاه بدخشان، استادان و دانش آموختگان فرهیخته، دانشجویان، مهمانانِ گرامی، خانم ها و آقایان، السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.
درقدم نُخست حضور با مِهر شما عزیزان را در این همایشِ میمون که به مناسبت گرامیداشت از فراغت دانش آموختگان ولسوالی شغنان از دانشگاه بدخشان برگزار گردیده است، خیر مقدم و خوش آمدید میگویم.
ثانیاً،  این روز الهام آفرین را برای دانش آموختگانی که بی صبرانه برای چنین روزی لحظه شماری میکردند، از خلوص نیّت برای آنها و به خانواده های شریف شان و برای مردم نجیب بدخشان، و کافۀ ملّت افغانستان، تبریک و تهنیت عرض می نمایم.ادامه دارد       عکسها

ارتباط با ما و ارسال مضامین برای نشر( مضامین تان باید در میکروسافت وورد نوشته باشد)
sarwar@shughnan.com

 

Print Friendly, PDF & Email