صفحه نخست

 تنگی یے ابرېشم، سنه یے ۱۳۶۵

نوشته: حسینی حسنیار شغنانی

اشرار وم تابستۈن څۈند سروېس ېن چپاول چود. هرڅۈند مردم څه ڤد بېښېن زید ات کهندېن زخمے ست. ږنکېن ات غهڅېن ېن زاښت خو قتیرېن یاد. دولت دے جنایت جهت عملیات چود، تنگی یے ابرېشم ېن زدود اشرار اند وے برزات نه رېد. قوای مسلح یے لهڤ کخاین ېن زنده ڤرود ات یے لهڤېن یا خبݑ خو زیڎج یایے اشرارے وېڤ زیڎج، یا اس مږزۈنجے یت مکرر تجاوزے جنسے تاقت نه چوږج خو وهڎېن مس میږځ.

یے سربازے امنیت یے وېرۈنه درون یے نوجوۈن غهڅ مرڎه ار یے ښئڤداو خلته درون ڤرود یے گه کتابچه یت یے خودکار وم پهلے یند. کتابچه ورق ڎهڎے اول ساڎه رسمکېن دسݑ شعرکېن فهمے یے کودک تیژجن ات نڤشچن. یے چند صفحه بعد ات یے سرگذشتے شوم، یے ناکام زندگے داستۈن ته شروع سۈد. یے جنایت ادے یے گروه اس مردم خو مسلمۈن لۈڤېن ات خو دین جهت ته جهاد کنېن. داستۈن دسگه شروع سۈد. ادامه دارد

فدرالیسم درگذرگاه تاریخ
تهیه ونگارش : ضیا باری بهاری
آغاز سخن،
فدرالیسم که به منزلۀ یک نظریه درجوامعی چند فرهنگی غرب درقرنهای هژده ونزده مطرح شده بود، قبل ازهمه بخاطراین بود که بعضی ازکشورهای چند ملتی اروپا به دلایل گوناگون نمی توانستند یک حکومت مرکزی قوی را برای تا سیس دولت های ملی ویا به بیان دیگر به منظورتشکیل” دولت ـ ملت ” واحد پایه گزاری کنند؛ ازاینروفدرالیسم را بمثابۀ یگانه نظام اجتماعی وسیاسی برگزیدند، تا بدین وسیله توانسته باشند تعادل لازم را درمیان ساختارچندگانگی نظام های سیاسی واجتماعی درجوامعی مرکزگریزتأمین نمایند.ازآن زمان تا اکنون بیشترازدوقرن سپری گردیده است، واین اندیشه ازخاستگاه اصلی اش ازدرون نهضتها، جنگ ها وانقلاب های اجتماعی درگذر تاریخ مرزها راعبورنموده ودرگستردۀ جغرافیای به مساحت 51,83 درصد دربیشترازبیست وپنج کشورجهان حضورفعال خویش را به تجربه گرفته است. ادامه دارد

انتخابات و دمکراسی قلابی
نوشته: ضیا باری بهاری
از روزى كه “پاشنه آهنين” سربازان پلنگى پوش امريكايى گرد خاكِ بلندى ها و پستى هاى كوهپايه هاى هندوكُش را در توره بورا به باد كردند و تكاندن شروع نمودند و از روزى كه آركستر جامعه جهانى آهنگ دمكراسى را با ميلودى حقوق بشر در گوش مردمان افغانستان زمزمه نمودند از آن روز به اين طرف از تكنوكرات گرفته تا مجاهد و طالب نكتايى پوش همه از خوشى به بزم و پايكوبى شروع نموده و با ايجاد گروهك هاى هنرى خود طوطى وار ترانه هاى دمكراتيك مى سرآيند.
چه زمانه اى شده است آنهايى كه چند دهه پيش واژه دمكراسى را ضد اسلامى گفته و سايه آن را از ديوار هاى دانشگاه كابل با ناخن هاى خود مى رنديدند، حال همين آدمك ها از بركت “آهنگ سازان” جامعه جهانى به عوض تكبير كلمه ” الله اكبر” نواى دمكراسى سر مى دهند. ادامه دارد

خُږنۈنے داستۈنېن
رخشۈنه یت دولت
نِڤِشیج: حسینی حسنیار شغنانی

رخشۈنه داد ات نهن ېن خو بابَگے ښهر لهکچود خو صد آه یت الم قتیرېن تاید. وېڤ ښهرېن اس وېڤ پرچوڤد ات وېڤ ېن اس وېڤ ښهر چه پرجیڤد ڤد. ظریف خۈن لپ به ناموس چارک ڤد. یو تیار ڤد خو وطن اڤېن خو جۈن ڎید ات افسوس جۈن ڎئد ارد جای نه ڤد. ظریف خۈن ات خاله نسیمه گهپ مدۈم یے ک-اِد ڤُد مٲش وطن ېن پرچوڤد، مٲش ېن چود بے وطن، مٲش ٲم بے یے چیزݑ رېد. مٲش ڎُستېن مٲش کهل تیر ات خو ښهرٲم لهکچود. ناصرخسرو جناوٲم خو زادگاه لهکچود پے ڎېو ات غول خو رڅاست ٲم. خو ښهر نوم ېن دے انجوڤد وېڤ غهرڎ لپ ڤد. ظریف خۈن اند یے گهپ ڤد فک وخت تکرار وے چود: “وُزاُم خو کودکے یت خو جوۈنے یت نوجوۈنے بنئست. مو بخت ات مواقبال مو ښهر درون ڤد وېڤ اُم ڎاد ژیر پے بیرخو توید اُم، بعد اس مو یدېن ناگ ڤریېن خو یے پیڎ مو نهوېن.”  ادامه دارد

نوشته: ادره سیمای شغنان

منبع: بی بی سی فارسی
همایش بین‌المللی ‘پژوهش در فرهنگ باستان’ در تاجیکستان برگزار شددوشنبه پایتخت تاجیکستان امروز (سه‌شنبه‌، ۲۲ اکتبر) میزبان همایش علمی “پژوهش در فرهنگ باستان: از دیروز تا امروز” با حضور بیش از صد پژوهشگر و دانشمند از کشورهای مختلف جهان بود.این همایش بین‌المللی را فرهنگستان علوم تاجیکستان با همکاری انجمن “رودکی” (فرانسه) برگزار کرد. به گفته فرهاد رحیمی، رئیس فرهنگستان علوم تاجیکستان، این همایش در بزرگداشت هزار و صد و بیستمین سال پایه‌گذاری دولت سامانیان، بزرگداشت کورش کبیر و هزار و چهار صدومین سالگرد تولد باربد مروزی، خنیاگر بزرگ شرق برگزار شده است. ادامه دارد

معلومات مختصر در مورد پجېنچ (امیلک)

  گرد آوری معلومات و نگارش:  داکتر حبیب الله روشن و اسحاق مقبل

 ولسوالی های کنار دریای آمو مشمول شغنان، زیباک، اشکاشم، واخان و درواز ها (شکی، مایمی، نسی و کوفاب) ولایت بدخشان تقریباَ دارای رسوم و عنعنات مشابه و مختص به خود می باشند. یکی از مراسمی که به گونه مخلتف از سایر ولسوالی های بدخشان در این مناطق برگزار میگردد، سور(عروسی) است. در مراسم عروسی، شاه و عروس را با لباس ها و لوازم مختص به این مرزو بوم آماده میکنند. اینجا، قصد نداریم در مورد سایر لوازم مورد استفاده ی شاه یا عروس و یا خود رسم عروسی (طوی، سور) بحث کنیم؛ بلکه در این نوشته روی نوع استفاده ایمیلک(امیلک) یا پجېنچ بحث میکنیم؛ چیزیکه برای مزین ساختن شاه(داماد) مورد استفاده قرار میگیرد. در این مرز و بوم، رسم بر این است که در زمان عروسی خانواده ی شاه یا داماد، زمانی که بطرف خانه عروس میرود، املیک یا پجېنچ را در گردنش میاندازند و او را مزین میسازند. در این نوشته انواع امیلک (پجېنچ)، نوع استفاده، طرز استفاده، اهمیت و ارزش آن و سایر موارد مربوط، به گونه مختصر بررسی میگردد: ادامه دارد

یاد بود از شهدای ولسوالی شغنان ولایت بدخشان

اسم: نظربیک
تخلص: احمدی زاده
ولد: یارعلی
ناحیه: دیراج (ڎیراج)
قریه: شدوج
ولسوالی: شغنان
دوره تحصیل
۱۳۸۱- فارغ التحصیل صنف ۱۲ لیسه ذکور شدوج
۱۳۸۲- امتحان کانکور
۱۳۸۴- فارغ التحصیل موسسه تربیه معلم شغنان
وظیفه دولتی
۱۳۸۵- معلم در مکتب ولسوالی تشکان
خدمت در قوای مسلح    ادامه دارد

اشعار رحمت روشان

آهسته آهسته
تویت تهیدت درو نښتید مو جان آهسته آهسته
مویاښکین ار مو پیڂ سهون روان آهسته آهسته
تو یت لهجومو ای بی رحم مودستور باوفا لپ کهم
خو تر پیڂ نهوم ات شهندم پسان آهسته آهسته
لپم ته ژیوج باور که خوپیڂ غل ازمو مه ڎر که
خو رازی دل کنم از نر بیان آهسته آهسته                                  ادامه دارد

اشعار ضیا نصرت
ناخلف اولاد
پُڅ تو-ی-اُم غُله څـه چود کِن مورد تو کار
 مـهـلے پیـری چِس مویت مه سٲم گه خار
 ات تـو چِس نزدیک تو ږِن مِس تاژد مو دار
 نـا خـلـف اولاد خـو داد ارد چـیـز بـکار
 نـیـودت هر چیز تو خوش ڨُد مات رِماد
 اس رښۈن اند اُم تـو نـئږد تا پے ویاد
ادامه دارد

خُږنۈنے سۈگېن 

گرڎېنیج اس سریلیک تر خُږنۈنے: سرورشاه ارکان

بسم الله الرحمن الرحیم

 بیوگرافی مختصر محمد قادر “احمدی״
محمد قادر “احمدی” فرزند عبدالواحد “احمدی” فرزند احمدبیک “احمد ترابی” درسال ۱۳۷۰ دریک خانواده ی علم پرور در دهکده ی پستیو شهرستان زیبای شغنان، چشم به جهان هستی گشود، وی با سپری نمودن ۷ بهار زندگی اش شامل مکتب لیسه پستیو شده ودر سال ۱۳۸۸ با درجه اعلی به صفت اول نمره از لیسه ی مذکور فارغ گردید، سپس موصوف شامل آزمون  کانکور گردیده و وسیلتا “به دارالمعلمین عالی سیدجمال الدین افغان کابل راه یافت، اما نسبت عدم موجودیت دیپارتمنت مورد علاقه اش درهمان سال در دارالمعلمین فوق که ریاضی بوده ، خود را به دارالمعلمین ولسوالی شغنان تبدیل نموده،  و درسال ۱۳۹۰ از دیپارتمنت ریاضی آن دارالمعلمین باکسب درجه اعلی منحیث اول نمره سند فراغت اش را بدست آورد.
محمد قادر در ماه سنبله ۱۳۹۱ ولسوالی شغنان را به قصد کابل ترک گفته و به جستجوی شغل پرداخت، و دریکی از بخش های شبکه ارتباطی اتصالات  مصروف وظیفه شد.  بعد از آن درسال ۱۳۹۳ توسط امتحان رقابتی به دانشگای آسیای مرکزی مقیم شهر خاروغ تاجکستان  راه یافته.   ادامه دارد

بیوگرافی معقول شاه “نعیمی”
معقول شاه “نعیمی” فرزند مسکین شاه در 13 عقرب 1373 همزمان با سردی و تلخی روزگار در دهکده زیبا و دوستداشتنی سرچشمه شغنان بدخشان دیده به جهان گشود.
هر چند فقر و تنگ دستی، چور و چپاول، تجاوز و غارتگری بیگانگان و در کل روز و روزگار تلخ دامن گیر مرز و بوم مردمان شهرستان شغنان بود ولی با این همه پدر بزرگوارش چون معلم بود و در آرزوی این که فرزندش به قله های موفقیت علم و دانش برسد همچنان به قول معروف که…

پدر از شوق دل در کودکی دست پسر گیرد        به امیدی که در پیری پسر دست پدر گیرد…

همواره برایش از علم و دانش، فهم و ادب، اخلاق ، رفتار ، کردار و گفتار نیکو آموختاند و موصوف نیز از این همه برکات بزرگ مرد زندگی یعنی پدرش بهره برده و در این چهار بیتی نیز به آن اشاره یی نموده است. ادامه دارد

ساخت کیبورد هوشمند  زبان شغنانی افغانستان

نوشته: سرورشاه ارکان
بتاریخ ۷ سنبله ۱۳۹۸( ۲۹ اگست ۲۰۱۹)، کیبورد هوشمند زبان شغنانی افغانستان که به ابتکار کار و فعالیت سرورشاه ارکان ودیگر اعضای سایت سیمای شغنان دیزاین و آماده گردیده بود توسط کمپنی سویفت کیبورد(Swift Keyboard) منظور و به فعالیت آغاز کرد. من به نمایندگی از تیم فعال سایت،  این موفقعیت بزرگ را برای تمام شغنانی ها و علاقمندان زبان شغنانی مبارکباد میگویم.  ادامه دارد

ارتباط با ما و ارسال مضامین برای نشر
sarwar@shughnan.com

Print Friendly, PDF & Email