صفحه نخست

namorad (1)اشعار استاد عبدالمعروف نامراد

namorad (3)

مرحوم محمد رامین فرزند استاد عبدالمعروف نامراد

سيرگلگشت  بهار   و  باغ    بوستان  نشكند
 غنچه   از  شوق  لبانش  در  گلستان نشكند
 در سراي عشق  هيج كس  را  نميبينم  قرار
 اشك عمريست رفته رفته چشم گريان نشكند

 ادامه دارد

pamire-badakhshan-sabitisabiti-0616خاستگاهِ اصلی هوّیت شغنانی ها: غلچه ای یا پامیری

پژوهش و نگارش: نوروز علی ثابتی

پیشگفتار
بحث هوّیت قومی بعد از تدوین و تصویب قانون اساسی فعلی دولت جمهوری اسلامی افغانستان از هر گاهی مطرح می شود و توجه رسانه ها را بخود جلب نموده است. این بحث در میان برادران و خواهران شغنانِ غربی هم خیلی اوج گرفته است. بعضی از آنها خود را تاجیک، برخی پامیری، برخی شغنانی، و عده ای هم هوّیت خود را افغان می گویند. وقتی که یک قوم، تعریف واحد و مشخص از هویت قومی خود نداشته باشد، به آن «بحران هویت» (identity dilemma) می گویند. نگارنده این سطور، در اکتوبر سال 2012، یک سِری از مقالات را از طریق تارنمای وزین سیمای شغنان به نشر رساندم، ولی شاید بیشتر دوستان فرصت نیافتند تا همۀ آنها را مرور کنند. موضوع «قوم پامیری» )(اصلاً زبان پامیری) برای اولین بار بتاریخ 14 جدی سال 1382  (04 جنوری 2004) در زمان زمام داری حامد کرزی رئیس جمهوری انتقالی دولت جمهوری اسلامی افغانستان همان دورۀ، درج قانون اساسی و از طرف لویه جرگه به تصویب رسید، و بعداً در سرود ملی افغانستان هم درج گردید. این موضوع با پا در میانی نمایندگان ولسوالی های شغنان و اشکاشم در لویه جرگه درج قانون اساسی افغانستان گردید. از آن زمان به بعد، این اصطلاح (بنام «قوم پامیری» و یا «پامیری ها») در بین مردم جنجال آفریده و در ولسوالی های مرزی بدخشان، جاذبه و دافعه خود را دارد. یعنی، بعضی ها خوشبین و برخی ها بد بین با این نام و نشان هویتی هستند. بنابراین، دوباره بر آن شدم، تا چکیده آن مقالات را با کمی جرح و تعدیل، برای عزیزان پیشکش نمایم، تا کاری کرده باشیم که ما جوانان خود را از این پرتگاه مخوف بحران هویت، بسوی ساحل مقصود برسانیم.
در این مقاله، کوشش شده است که موضوعات آتی را بطور غیر جانبدارانه که در خور و شایسته محیط اکادمیک باشد، بطور شاید و باید تا جایی که ممکن بود، از منابع دست داشته در این مورد، کار گرفته شد. موضوعات زیر در محراق توجۀ این جزوه می باشند.
هوّیت چیست و بحران هوّیت چگونه شکل می پذیرد؟
خاستگاه شغنانی ها در بستر سیّال تاریخ.
تصوّرات و برداشت ها در مورد واژۀ تاجیک.
شغنانی ها: غلچه ای یا پامیری؟
جمع بندی و نتیجه گیری کلی از این بحث.       ادامه دارد

sabiti-0616هویّت چیست و بحرانِ هویّت چگونه شکل می گیرد؟(بخش پنجم)

جمع بندی و نتیجه گیری کلّی

نگارش: نوروز علی « ثابتی »
روند «ملت » و ملت سازی، و «زبان ملی» محصول دیدگاه های ناسیونالیستی در غرب است که بار سیاسی دارد. این مؤلفه سیاسی سبب شده تا هویت اصلی اقلیت ها را به مخاطره بیندازد، زیراکه کشوری که زبان یک قوم را زبان رسمی اعلان کند، طبیعی است که زبان های دوم را از کابرد می اندازد و به تدریج مسئله همگون سازی و یکرنگ شوی (assimilation) را سرعت می بخشد. مسئله ملی، و ملت سازی یک مسئله سیاسی است و این موضوع زبان ملی است که مؤلفه های دیگر را ( قومی، فرهنگی، زبانی، و اجتماعی) را تحت الشعاع قرار میدهد.
مسئله ملت سازی و اعلان زبان ملی در ایران، سبب تحرک اقوام دیگر در ایران گردید. در ایران بلوچ ها، کرد ها، لـُر ها، آذری ها، عرب ها و …. اقوام زندگی می کنند. زمانی که مسئله ملت به میان می آید، آیا تنها پارسی زبانان ملت هستند؟ آیا آذری ها (ترک های مقیم ایران) ملت نیستند؟ زمانی که مذهب جعفری در ایران مذهب رسمی و زبان پارسی زبان رسمی اعلان گردد، آیا اقوام دیگر ساکن در ایران از هویت مذهبی، هویت زبانی، و هویت اجتماعی خود محروم نمانده اند. عین جریان در ازبکستان در بخارا و سمرقند بالای پارسی زبانان آنجا جریان دارد که از مکتب خواندن به زبان خود شان محروم هستند، و بناچار باید به ازبکی درس بخوانند. از چنین سیاست بازی، اقوام اقلیت در افغانستان هم بر حذر نمانده اند، ولی خوش بختانه قانون اساسی فعلی افغانستان در مورد زبان ها و اقوام اقلیت صراحت دارد و منحیث زبان دوم بطور رسمی در جاهایی که تکلّم می گردد، شناخته شده اند. ادامه دارد

اشعارnawjoo عبدالکریم نوجو

برگرفته شده از صفحه فیسبوک توسط اداره نشرات سیمای شغنان

ثهوومی

یه ته تیزدت وز ته وم جهت نهوومی           گر نه یاۮد یه وز ته وم خیز سهوومی
از ذقښ یاڅ ۮاۮج مو جونند دوند اڤین           از خو پاۮ ند تا  په کهـــــلیڅ ثهوو می
یه زریځک از مو خیزند تاید خو بید            هر قفس   ُوز جر  جرومت  مهوومی               ادامه دارد

sabiti-0616هویّت چیست و بحران هویّت چگونه شکل می پذیرد؟(بخش چهارم)

شغنانی ها: غلچه ای یا پامیری؟

پژوهش و نگارش: نوروز علی ثابتی

در بخش سوم این سلسله مقالات، در مورد واژه «تاجیک» و خاستگاه آن به تفصیل بحث گردید. اصلاً واژه تاجیک به معنای دهقان و دِه نشین بوده که در مقابل بادیه نشینان ترک و عرب بکار رفته است. یعنی کسانی که زندگی ده نشینی و یا شهر نشینی را داشته اند بنام دِهی، دهاتی، شهری، و کشاورز (دهقان) شناخته شده و در مقابل کسانی که زندگی چادر نشینی و صحرا نشینی را داشته اند، بنام تاجیک یاد شده اند. حتی نام تمام اقوام ایرانی (آریایی)، بنام دهقان یاد شده است. مثلاً در این بیت فردوسی در شاهنامه ببینید:
ز ایران و از ترک و از تازیان              نژادی پدید آید اندرمیان
نه دهقان نه ترک و نه تازی بود            سخنها به کردار بازی بود     ادامه دارد

salikنوروز خجسته باد 

 نوشته: علی بیک سالک

بتاريخ بيست و پنجم مارچ، بدخشاني هاي مقيم شهر كلگري كانادا محفل پر شكوهي را بمناسبت سال نو ١٣٩٦ خورشيدي در تحت عنوان “نوروز خجسته باد” براه انداخته بودند. درين محفل پر عظمت كه در حدود بيشتر از سيصد نفر اشتراك نموده بود. هر كدام از اشتراك كنندگان بصورت فعال در اجراي برنامه هاي مختلف شركت نموده به زيبايي و دلچسپي جشن بيشتر افزودند. پروگرام متشكل بود از: پيام تبريكيه نوروزي، نوروز و جشن نوروزي در تاريخ، نمايش كلچري به شمول آلات موسيقي محلي، كالاي وطني از قبيل لباسهاي پشمي ، و پوستي، ظروف انتيك و قديمي، همچنان سرود سمنك توسط دختران جوان، دكلمه اشعار بهاري، قره كشي، عرضه موسيقي متنوع توسط هنرمندان محبوب وطني و غيره…  ادامه دارد

sabiti-0616هویّت چیست و بحران هویّت چگونه شکل می پذیرد؟ (بخش سوم)

قیاس ها، تصوّرات، و برداشت ها در مورد واژه تاجیک و خاستگاه زبان تاجیکی

پژوهش و نگارش: نوروز علی ثابتی

در این نوشته اول مفهوم واژه « تاجیک » مورد کنکاش قرار گرفته و تعریفات مختلفی که برای این واژه در طی قرون گذشته ارائه شده به آنها پرداخته می شود. پس خاستگاه تاجیکان، پدید آمدن کشوری با واحد سیاسی تاجیکستان و بوجود آمدن زبانی بنام زبان تاجیکی در سال 1924 بحث می گردد.
وجه تسمیه تاجیک: دانشمندان در قسمت وجه تسمیه تاجیک تحقیقات فراوانی انجام داده اند. از جمله پروفیسور رحیم مسلمانیان قبادیانی که از طرف بنیاد دایرة المعارف اسلامی ایران دعوت شد تا با این بنیاد همکاری نماید. وی برای مدت یکسال تحقیق نموده و یافته های خود را در کتابی گرد آورده که عنوان «تاجیکان در تاریخ» است و تمام منابع دست داشته را در ظرف یک سال در سال 1380 خورشیدی در این کتاب جمع آوری نموده است.  ادامه دارد

azimi121116نوشته: استاد نورآغا عظیمیpayom-nawroozi-1

اول حمل ۱۳۹۶

 

 

مخمس نوروز

فصل بهار و رحمت بی منتها رسید           بوستان عشق و معرفت کبریا رسید
بلبل  به  شاخسار  چمن  آشنا رسید           مطرب  به شادمانی ما مرحبا رسید
خورشید نور جانب ما از سما رسید

ادامه دارد

sabiti-0616هویّت چیست و بحران هویّت چگونه شکل می پذیرد؟

 نوشته: نوروز علی ثابتی

بخش دوم

 

خاستگاه هویت شغنانی ها و جریان سَیّال آن در بستر تاریخ

در بخش اول این مقاله، تعریف جامعی در «هویت قومی» بحث گردید که اجتماعی که دارای زبان مشترک، فرهنگ مشترک، سرزمین مشترک داشته باشند، بنام یک «قوم» یاد می شود. هر کدام از این وجوه، در مباحث گسترده تر، که شامل اتنوگرافی، انترو پولوژی، نژاد شناسی، زبان شناسی، جغرافیا، تاریخ وضع اجتماعی و معیشتی، و مؤلفه های دیگر چون فرهنگ، زبان، و مذهب را می توان نام برد که با در نظر گرفتن این مؤلفه ها، وجوه تشابه و تمایز یک قوم با سایر اقوام همجوار و ساکن در منطقه مشخص می گردد. در مورد چیستی هویت، هدایت سلطانزاده، آنرا چنین تعریف کرده است: « قومیت، ابتدایی ترین بـُعد هویت در ساختن جامعه بشری بوده است، که در آن، زبان نقش و وسیلۀ اولیه و صیقل یافته ترین واسطه در کنش و واکنش میان افراد در پی ریزی هویت قومی را بر عهده می گیرد. در عین حال، زبان، شاخص ترین عامل تمایز یک قوم و ملیت از دیگری است.»  ادامه دارد

gulnazar farhadآغاز از خود بیداری

نوشته: گل نظر (فرهاد)

دقیق میدانم که این نوشته موافقان و مخالفانی خواهد داشت، دعا و احسنت موافقان را با خود خواهد داشت و تیر نقادانۀ مخالفان نیز از میل سلاح عقاید شان بطرفم شلیک خواهد شد و من از حسن نظر موافقان از قبل سپاسگزاری نموده و سینه ام را در برابر تیر نقادانۀ مخالفان نیز باز نگهمیدارم، این من و این شما، اما:
علی الرغم درک این دو امر (طبیعی) اعلان میدارم که این نوشته نه نظر به موافقۀ موافقین و نه نظر به مخالفت مخالفین، نه برای خوش ساختن موافقین و نه غمگین نمودن مخالفین تحریر گردیده است بلکه آنچه در اینجا میخوانید نظر کلی شخصی خودم بوده و مسئولیت بعدی آنرا نیز میپذیرم.  ادامه دارد

ЕРӮН СӮГЕНaligawhar

Бахтовьаршоев Алигавьар Шоайдарович
Озодатъ гардъенчин ас руусэ зив тар хугьнӯнэ зив.
Кӣйев, Шахсэ ибтикорот, 2017. – 84 с.
Персидские сказки, Госиздательство художественной литературы, М.: 1956.
Пересказ на шугнанский язык Бахтоваршоева А.Ш.
Киев, Частная инициатива, 2017. – 84 с.        Идома

ارتباط با ما و ارسال مضامین برای نشر( مضامین تان باید در میکروسافت وورد نوشته باشد)
sarwar@shughnan.com