صفحه نخست

نامهای پامیری که با نباتات و حیوانات ارتباط دارند

تهیه شده توسط : سرور شاه ارکان به کمک دوستان از صفحه فیس بوک پامیر نیوز

Имена Памири Ассоциируются с Рaстениями и Животными

Подготовлено: Сарвар Шах Аркан с помощью друзей из Новости Памира на Facebook

Pamiri Names Associate with Plants and Animals

Prepared by Sarwar Shah Arkan with the help of Friends from Pamir News Facebook Page.

دری-فارسی

 Русский

English

پیام الحاج ستر جنرال عبدالرشیددوستم معاون اول ریاست جمهوری در پیوند به وفات منور بیک روشن، یکی از افسران عالی رتبه پلیس افغانستان
به نام خداوند بخشند و مهربان
پیام الحاج ستر جنرال عبدالرشیددوستم معاون اول ریاست جمهوری در پیوند به وفات منور بیک روشن، یکی از افسران عالی رتبه پلیس افغانستان.
خبر شدم که منوربیک روشن یکی از افسران عالی رتبه سابق پلیس افغانستان در عالم غربت در کانادا به عمر هفتاد ساله گی چشم از جهان پوشید:   انالله و انا الیه راجعون ادامه دارد

با کسانی که «جنـدر» را «جنسیت» تعبیر میکنند؛ موافق نیستم

نوشته: امیر محمد رحیمی
«جندر» کلمۀ انگلیسی است که معنای مشخصی در فارسی ندارد؛ ولی از ناگزیری آنرا «جنسSex » معنی کرده اند، و در اصطلاح جندر عبارت از نقش ها و مسؤولیت اجتماعی زنان و مردان است که از طرف جامعه تعیین میگردد. جندر اسم عام است و از کلمۀ «جَنین» عربی به استعاره گرفته شده است. جندر ساخته و پرداخته اجتماع است که بعد از تولد بوجود می آید و در جامعه به اشکال متفاوت شکل میگیرد، رسومات، عقاید، فرهنگ، دین، سن ، محل اقامت، حکومت ها، هنجار ها و نا هنجاری های جامعه بالای جندر تآثیر مستقیم دارند، نقش مردان و زنان از طرف جامعه و خانوده ها مشخص می گردد، اما «جنس » قبل از تولد تعیین می گردد و یک خصیصۀ بیولوژیکی است که با تفاوت های بارزی در وجود مردان و زنان تبارز یافته و در طول حیات و زندگی انسانها تغییر نمی پذیرد، جنس یک غریضۀ فیزیکی و دایمی است که از بدو تشکیل نطفه در رِحَم مادر تعیین می گردد و بعد از تولد نیز قابل تطور نمی باشد. ادامه دارد

زندگی نامه سید زمان الدین عدیم شغنانی

ترجمه: سرور شاه ارکان

” نامم زمان الدین، نام پدرم شاه حسین، کسب و کمالم دهقانی، بر علاوه کار دهقانی، شاعرم.”- از زبان خود شاعر.
زاد گاه اش دهه وادی خوف ناحیه روشان ولایت خود مختار کوهستان بدخشان است.
وے در سال ۱۹۰۵ میلادی، در اینجا تولد می شود. دوره تحصیل اش سه سال بوده است. یعنی در سن هفت سالگی شامل مکتب شده و به سن نه سالگی مکتب را ختم کرده است.
تعلیم خانواده گی را پیش پدر بزرگوارش فرا گرفته است. معلومات علمی، که او در این دوره کسب کرده بود است تفسیر قرآن عظیم الشان، تاریخ روضة الصفا، ۵۱ رساله علمی در حکمت، ریاضیات، طبعیت، منطق، الاهیات، تفسیر، عرفان، از “اخوان الصفا، از مصنوی مولانای بلخی، هفت اورنگ عبدالرحمان جامی، کتب متعدد ناصر خسرو و ابن سینا در علم عروض عبارت بود. کتاب معروف ناصر خسرو” وجع الدین”- را از یاد می دانست. ادامه دارد

سخن چندي در مورد مرحوم زنده ياد منوربيک ” روشن “

نوشته: قربان بیک “بشر دوست”

جنرال منوربيک روشن فرزند محمد  بیک، يکي از بهترين نخبه گان نظامي   و سیاسی کشور با نام و شهرت نيك و اديب و وشاعر خوش قريحه و تواناي وطن درسال ١٣٢٩ هجری شمسی در قريه سرچمشه ولسوالي شغنان ولایت بدخشان در یک خانواده بزرگ میر ها چشم به جهان گشود.
مرحوم روشن تعليمات ابتدايي را در مكتب رحمت شغنان وبا دوسال وقفه نسبت مجروحيت از ناحيه پايش ، مكتب شبانه را در كابل  ادامه داده وسرانجام شامل اکادمي پوليس يگانه مرکز تربيوي پوليس افغانستان   شد وبعد از فراغت موفقانه درسال ١٣٤٩شامل خدمت درصفوف پوليس افغانستان گردید.
اين افسر جوان نخستين قدم هاي عملي وظيفوي اش را در قطعه منتظره نمبر ١ پوليس کابل بنام خدا وطن و وظیفه انجام داد…..ادامه دارد

اخرین اشعار مرحوم منور بیک روشن و اتحاف دعا وغمشریکی اقارب و دوستان

هدیه بروح پاک دکتر اکومورا شهید

“ناکومارا” ثبت تاریخ وطن گردید و رفت

افتابی بود روشن صبحدم تابید ورفت

قلب گرم و کوچکش هردم بسرسبزی تپید

لوح پیشانی زالفت بر وطن سائید و رفت

زین همه حق نا شناسی وادریغا حیف او

۳۱ سال عمر شیرین سبزه می کارید ورفت

کار کرد ونام نیک اش افتخار است بر همه

با چنین کار نامه ی میبا یدا بالید ورفت         ادامه دارد

شیرین شاه شاه تیمور

جان فدای ملت

“هر کجایی که نبودم با تاجیکان بودم!”

نوشته: شاه نوروز افضل شاه یف

ترجمه: سرور شاه ارکان، اداره نشرات سیمای شغنان

از روی بعضی سرچشمه ها ۱ و ۱۷ دسمبر به زاد روز یکی از شخصیت های معروف و خاطر مان قهرمان تاجیکستان، ارباب دولتی و سیاسی، پایه گذاران دولت تاجیکان در اول قرن XX شیرین شاه شاه تیمور ۱۲۰ سال سپری می گردد.

اگر چه در باره حیات و فعالیت این خادم برجسته سیاسی و دولتی اثر های زیادی آفریده شده اند، باید اقرار کرد، که هنوز صحیفه های زیادی از حیات خیلی کوتاه ولی پربارش نا نوشته اند. مقصد از بیان چند سطر در باره این شخص معروف از افشای صحیفه نو از از حیات و فعالیت هایش نیست، بلکه با استفاده از مٲخذه های* تاریخی یاد آور شدن از سعی و تلاش ها و جان نثاری های یک جوان تاجیک کوهستانی(ازم)** بهر تشکیل و تشکل دولت داری نوین ملت اش است. ادامه دارد

می بینید اینجا چقدر خالیست

نوشته: صورت کاشانی، فارغ التحصیل فاکولته ژورنالیزم
جشن فراغتم بود، خیلی خوشحال و هیجانی بودم صبح بدون اینکه شما را بیدار کنم لوازم ام را گرفته برامدم به امید اینکه شب برمیگردم و همه ی شما بی صبرانه منتظرم هستین.
 محفل خلاص شد و من با یک دنیا امید برگشتم داخل لیلیه شدم سکوت همه جا را فرا گرفته بود از زینه ها بالا شدم آهسته دروازه اتاق را باز کردم و منتظر ای بودم تا همه بخیزید و مرا در آغوش بگیرید تا سر بلند کردم شمارا کنارم ندیدم، شما که هر شب با من افسانه می‌گفتید، شوخی میکردید و می خندیدید خیلی تنها شده بودم آنقدر گریه کردم که گویی مادری در سوگ یگانه فرزند نازش گریه میکند. ای کاش میبودید و می دیدید من چقدر با شما انس گرفته بودم که نبودن تان مرا سخت آزار میدهد. من مانده بودم و اتاق چهار دیواری با ۹ چپرکت خشک و خالی. ادامه دارد

از تاسیس یابی ولایت مختار کوهستان بدخشان ۹۵ سال سپری شد

نوشته: شاه نوروز افضل شاه یف،  خاروغ

برگردانده: سرور شاه ارکان

این واقعه  ۲ جنوری سال ۱۹۲۵ رخ داده بود. تا این صحنه مهم تاریخ نوین بدخشان واقعیات زیادی نظامی و سیاسی بعمل آمده بودند و اگر بطور کوتاه حکایت نمایم، بعد از انقلاب اکتوبر سال ۱۹۱۷ پامیر چون حدود معموری به حیات ولایت فرغانه  امپراتور روسیه شامل بود.  ادامه دارد

“غمنامه”

ارسالی: نقیب جعفریان

عنوان “غمنامه” را بدون اجازه نویسندۀ مقالۀ زیر، من برای این مقدمۀ خود انتخاب نموده ام. این نامه از یک دختر خوش قلم و خوش قلب دیار نازنینم “سرچشمه” است؛ از مرییه میرزاده؛ دختری که تمام حوادث و سرگردانی روزگار را پشت سر گذاشت و راه دوام تحصیل را به خارج از کشور در پیش گرفت، که اخیراً در صفحۀ فسبکش به نشر رسیده بود، و از آنجا نسخه برداری شد.
مرییه دختر توانمند، با شهامت و پرغروریست، که در موجویت نوشتۀ جانسوز و پر از عاطفه و غم و اندوهش، من جزأت ستایشش را از دست داده ام، و کلماتم، در حالت عادی بودن ذهنم، سراسیمه است، و نمیتوانم حقش را ادا نمایم.
زندگینامۀ مرییه را هم میشود در لای “امتحان زندگی” اش به درستی تشخیص داد، ولی او خودش آنقدر با شهامت است، اصلاً هیچ آشتیی با غم نمیتواند داشته باشد، او همیشه میرزمد، و همیشه امیدوار است. ادامه دارد

لیدوش شعرېن

جعم کُن ات بازیج: خوشام غلام

گرڎېنیج اس سریلیک تر خُږنۈنے: سرورشاه ارکان

وُز باور اُم
وُز باور اُم : دوره-ته یاڎد گلزار مو مکۈن سۈد
وُز باور اُم : باغے امېڎ-ته مٲش بدخشۈن سۈد
وُز باور اُم : اس آسمۈن-ته نَښتیزد یے ستاره،
وُز باور اُم : روښنایے ته یم مٲش بیه بۈن سۈد. ادامه دارد

اسفندیار نیکقدم اف

جعم کُن ات بازیج: خوشام غلام

گرڎېنیج اس سریلیک تر خُږنۈنے: سرورشاه ارکان

اسفندیار نیکقدم- اِک اس وېڤ شاعرېنے بدخشۈن ڤُد ادے همے خُبݑ ساز ات شعر نِڤِشت ات، همے دِگه سازېن اس خُږنۈنے زِڤ تر روسے گرڎېنت. ادامه دارد

نادر شنبے زاده( جمشېد)
جعم کُن ات بازیج: خوشام غلام
گرڎېنیج اس سریلیک تر خُږنۈنے: سرورشاه ارکان
نادر شنبے زاده- ییو اس بدخشۈن شاعرین ХХ اُم عصر. ۲۰ جون ۱۹۰۸ سال اند بدُنیا یݑڅ، پے خاښدره قشلاقے تِنگخۈن اند. نادر شنبے زاده نۈم حقۈنے جمشېد. ات نادر ڤُد وے لقب. اِلهڤ سازېن اند یېد اس خو جمشېد مِس لۈڤد. به غیرے دے ۱۹۳۶ اُم سال اند ار دوشنبے اِلهڤ شعرېن نادر شنبے زاده یند تر چاپ څه نښتاید بمند ڤا وے لقب ڤُد-نَکخط. ادامه دارد

اشعار میر مست میرزاده
زیـر پـا افتاده را ، ای  شاهـسوار اندیشه کـن
گشنه ها  خوابیده  اند  در همجوار اندیشه کن
در  پی  هر نوش  دنیا  نـیش  باشد در کمـین
وقت  گل چیدن زباغ از نیش خار اندیشه کن
ادامه دارد

روشانچی

نوشته: حسینی حسنیار شغنانی

یک روز قبل هوای روشان چنان آفتابی بود ” چُښ څېم اند غبار نه وِنے”، فقط ابرهای سفید پراگنده در آسمان پهناور در دوردستها بدور از فضای روشان غرب آسمان را به شرق میخواستند وصل کنند. امروز مثل اینکه آسمان بر زمین غضب کرده و میخواهد حقیقت طوفان نوح را ثابت و یکبار دیگر بشریت را نیست و نابود کند. بادهای مخالف چون گرگهای گرسنه زوزه میکشند، غرش تندر میخواهد کوهها را بر هم زند. درختان کهن بجان درختان جوان افتاده با عزم و جزم تمام میخواهند آنها را از ریشه برکنند و از کنار خود دور سازند، خود را از شر آنها برهانند. آب گل آلود در جویباران شر شر کنان روان است. آب نهر پا از بستر فراتر نهاده علفزاران کنارش را چون کرگدن گرسنه میخورد و له میکند. انگار همه چیز با همه چیز دشمن شده. هرچیز در صدد انتقام است. ادامه دارد

ساخت کیبورد هوشمند  زبان شغنانی افغانستان

نوشته: سرورشاه ارکان
بتاریخ ۷ سنبله ۱۳۹۸( ۲۹ اگست ۲۰۱۹)، کیبورد هوشمند زبان شغنانی افغانستان که به ابتکار کار و فعالیت سرورشاه ارکان ودیگر اعضای سایت سیمای شغنان دیزاین و آماده گردیده بود توسط کمپنی سویفت کیبورد(Swift Keyboard) منظور و به فعالیت آغاز کرد. من به نمایندگی از تیم فعال سایت،  این موفقعیت بزرگ را برای تمام شغنانی ها و علاقمندان زبان شغنانی مبارکباد میگویم.  ادامه دارد

ارتباط با ما و ارسال مضامین برای نشر
sarwar@shughnan.com

Print Friendly, PDF & Email