صفحه نخست

بیوگرافی مختصر بیک نظر فرهیخته فرزند  پهلوان نظر از ولسوالی شغنان  ولایت بدخشان

  • بخش نخست: تبار ارجمند و آغازگاه زندگی

در شانزدهمین روز از ماه جدی سال ۱۳۸۰ خورشیدی، در قلب سرسبز و تاریخی منطقه‌ی روشان، در قریه‌ی نامدار«خضر شیخها» که به قریه‌ی شیخها نیز شهرت دارد، کودکی چشم به جهان گشود که بعدها نامش در صفحۀ تاریخ علم و فناوری این سرزمین با حروف طلایی حک شد: بیک نظر، فرزند پهلوان نظر. او از تبار و خانواده‌ای برخاست که سه ویژگی ارزشمند را در طول نسل‌ها به ارث برده بود: عزت و آبروی بی‌مانند، بینش سیاسی و آگاهی اجتماعی، و روحیه‌ی پهلوانی همراه با احترام عمیق به دانش و فرهیختگی. در چنین محیطی که گفتار و کردار بر پایه‌ی حقیقت، شجاعت و معرفت استوار بود، بیک نظر نخستین درس‌های زندگی را آموخت؛ محیطی که همچون خاک حاصلخیز، زمینه‌ی شکوفایی استعدادهای خارق‌العاده‌اش را از همان آغاز فراهم آورد. ادامه دارد

بیوگرافی مختصر و نمونه اشعار رحیم شاه رحیمی

رحیم شاه رحیمی هستم؛ فرزند یاور شاه، زادهٔ هشتم عقرب سال ۱۳۸۳ خورشیدی، در دامان کوهستان‌های خاموش و سپیدپوشِ زیباکِ بدخشان، در دهکدهٔ علمی و فرهنگی دشتخوان.
در خانواده‌ای دیده به جهان گشودم که ایمان، دانش و محبت، سه ستون استوار زندگی‌اش بود. فضای خانهٔ ما با آوای قرآن، قصه‌های دینی و احترام به کتاب آمیخته بود و همین فضا از همان کودکی روح مرا با واژه و معنا پیوند داد.
کودکی‌ام در هوای پاک کوه‌ها و کنار چشمه‌های زلال زیباک سپری شد. هنوز هفت‌ساله نشده بودم که به مکتب «لیسهٔ حضرت» راه یافتم و نخستین جرقه‌های علاقه به دانایی و نوشتن در ذهنم روشن شد. ادامه دارد

محمد قادر نازلی كامجو

ای که مرا جان و جگر گفته یی

از دل شـــب تا به سحر گفته یی

گاه زبــــــــحر گاه ز بر گفته یی

عین کـــــه با زیرو زبر گفته یی

حال چـه شد زانکه به جرگفته یی

گفتـــــه بودی محرم رازت شوم       ادامه دارد

عنایت شاه حقجو

 عنایت شاه حقجو هستم فرزند فتح علیشاه زاده دهکده دشتخوان  ولسوالی زیباک بدخشان که  در ماه دلو سال ۱۳۷۴ در یک خانواده روشنفکر در این دهکده دیده به جهان گشودم. در سال ۱۳۸۲ شامل مکتب لیسهٔ‌ حضرت زیباک گردیدم و در سال ۱۳۹۳به درجه اعلی از این مکتب فراغت حاصل نمودم و بعداً از طریق آزمون کانکور شامل انستیتوت اداره و حسابداری بدخشان  واقع در شهر بهارک گردیدم و مدت دوسال را در این انستیتوت در بخش اداره و مدیریت تحصیل نموده و در سال ۱۳۹۵ از آن فارغ شدم. ادامه دارد

آیا من افغان نیستم؟

نوشته:  دکتورنورعلی دوست

در تمام چهان کشوری نیست که از یک قوم خاص تشکیل شده باشد و در شرایط موجود جهان که سیل مهاجرت از کشور های خاصتن آسیائی به اروپا ،  ایالات متحده امریکا ، کانادا، استرالیا و غیره روان اند و جا به شده اند بعد از طی مراحل از امتیازات حقوق شهروندی این کشور های بهره مند شده اند و در برخی از کشور ها از لحاظ فرهنگی و همچان برکمیت نفوس بومی این کشور تأثیر گذاشته است ، که پیروزی مقام ریاست شهر داری در شهر های بزرگ دنیا مانند لندن و نیویارک نشان ازین امر است . مردم روشن ضمیر جهان امروز به جهان وطنی فکر می کنند ولی برخی از روشنفکران جامعه ما هنوز خود را از دایره تفکر تعصب آلود قومی و قبیلوی بیرون کشیده نتوانسته اند ، به جای مبارزه با بی عدالتی اجتماعی و اقتصادی برای ارتقای سطح رفاه عموم زحمتکشان جامعه صرف نظر از تعلقات قومی شان رنج و زحمت زحمتکشان سرزمین خود را نادیده می گیرند . ادامه دارد

کۈږځ پِرین آخرین چانس

روایت قیام محرم در شغنان

نوشته: حسینی حسنیار شغنانی

روشانچی

روایت از قیام محرم در شغنان

یک روز قبل هوای روشان چنان آفتابی بود که ″چُښ څېم اند غبار وِنے″. فقط ابر های سفید پراکنده، چون اشتران در دل کویر آسمان پهناور، به سوی هم می رفتند و شرق را شتابان به غرب وصل می کردند.
اما امروز، چنان باران می بارید که گویی طوفان نوح بر پا شده. واویلا! باز بشریت نابود می شود. وای اگر خدای باران بر زمین غضب کرده باشد و بخواهد بغض خود را بر سر زمینیان خالی کند…
باد های مخالف چون گرگ های گرسنه زوزه می کشند. غرش تندر از پس کوه ها به گوش می رسد. ″کمپیر″ هم از خواب چندین ساله بیدار شده و ژنده هایش را بر سر زمین  نشینان می تکاند. درختان کهن به جان درختان جوان افتاده اند و با حزم و جزم می خواهند آنها را از ریشه بر کنند و از کنار خود دور سازند؛ خود را از شر شان برهانند. ادامه دارد

ما کلاغ ها بودیم

روایتی از بامداد سرد پاییز

نوشته: حسینی حسنیار شغنانی

اول جون ۲۰۲۶

ما کلاغ ها بودیم. از بالای سفیدار کهن سال، همه چیز را دیدیم. ریشه این درخت همسن اولین خانه ی این شهر است. پدر بزرگ های ما روی همین شاخه ها عروسی های شما را قار قار کردند، عزای مرده هایتان را هم . ما شناسنامه ی این دره ایم.

بامداد بیستم عقرب بود. هوا هنوز گرگ و میش بود که سایه ها از کوه سرازیر شدند. اول فکر کردیم گله ی بز رم کرده. بعد بوی باروت آمد. بوی باروت را ما خوب می شناسیم. بوی گندم سوخته میدهد، بوی پرِ سوخته. ادامه دارد

نقش شاه زیباک و برادرش در تحکیم دولت مرکزی افغانستان در مناطق پامیر بدخشان

نویسنده : دولت محمد ” جوشن “

بسم الله الرحمن الرحیم

نقش شاه عبدالرحیم، شاه صاحب زیباک و برادرش سید صادق شاه در تحکیم دولت مرکزی افغانستان در مناطق شغنان و روشان پامیر بدخشان و نجات مردم از شمشیر خونین عبدالرحمن خان.

در اواخر قرن نوزدهم در سال 1885 میلادی دو ابرقدرت استعماری انگلیس و روسیه تزاری با براه انداختن بازی بزرگ سیاسی، دریای آمو را از آغازین نقطۀ پامیر و سرچشمۀ آن جهیل “چقمقین ” بمثابۀ خط مرزی با فشار و تحمیل، توطئه و حیله بازی های سیاسی ظاهراً بین افغانستان و امارت بخارا مرز قرار داده شد. این خط تحمیلی استعماری تقریباً 44 فیصد خاک راست دریای آمو بدخشان کهن سال را به امارت بخارا ازکیسۀ خلیفه ” استعمار ” درحقیقت به روس ها سپرده شد، حال آنکه مردم هردو طرف دریای آمو را که بنام های ” اکسوس واخشا” و جیحون نیز یاد می شود ومردم دو طرف آن  خانواده مشترکی بودند و از هم جدا ساختند، بیش از این پیرامون استبداد استعماری حرف نه زده به اصل موضوع می پردازیم که در عنوان مطرح شده است. ادامه دارد

وادی الفت

گزیده ی از سروده های معظم شاه روستا

نوشته: حسینی حسنیار شغنانی

زندگی یک حرکت و غالبن مشابه به سفری ایست که انسان از طلوع آغاز نخستین زاد روز تا غروب شب هنگام پدرود آخری با نفس یا لبیک به داع از دنیا طی میکند. نیاز مندی ها و مطالبات ابعاد مادی و معنوی زندگی برای هر رهنورد وادی هستی از نظر بعد زمان و مد و جزر ها نه دارای محتوا،شکل و بستر همسان بلکه دارای شیارها ، بلندی و سراشیبیها و زیر و بم های جداگانه مطرح و و پا به عرصه وجود می نهند. .ولی آنچه سفر زندگی را یک معنا و ارزش بیشتر میبخشد، درک واقعی از مفهوم و ابعاد زندگی است . حفظ موازنه میان نیاز مندی های مادی و معنوی داشتن رسالت و قبول مسئولیت ها مملو از احساس واالی انسانی در کوره راه زندگی چیزی است که که راهروان راه وادی هستی قدم ها یی را به میزان کفایت ، توان و قابلیت شان برداشته وبه سهم خویش نقشی را در مسیر تاریخ تکامل ملیون ها ساله اوالد آدم بیافرینند. خلق و بجا گذاری ارزش وآثاری از شگرد های فرهنگی بر بنیاد وجایب معنوی به مفهوم کلی آن به چه پیمانه ایکه درسفر زندگی میسر گردد، مکمل رقم میراث گرانبار تاریخ بشریت و بدون شک خشت تازه ایشت که در بنای تمدن بشری گذاشته میشود . این بدان معنی است که چنین انسانها از قماش کسانی اند که تنها به حساب و حاصل زحمات و میراث پیشنهگان تاریخ نه، بل با توشه خود سهمی با خالقیت برای دیگران نیز به ارمغان میمانند. معظم شاه روستا یکی از این سخی مردان فرهیخته است که با سروده های شعری اش جایگاه بایسته یی را برای درردیف نخبه گان عصر اش در وطن عزیز مان به خود اختصاص داده است. ادامه دارد

سرگذشت ، خاطرات و زندگی نامه  مشرح دکتور  نورعلی″دوست″

یـاد آوری :

از گذشته قصد داشتم همچو نوشته را پیرامون سرگذشت ، خاطرات و زندگی نامه مختصرم را برای فرزندان و سایر عزیزانم به یادگار بگذارم ، اما ، بخش های دیگر از نوشته هایم مقدم شمرده  این نوشته را به بعد موکول مینمودم ، از قضا ، دوست دوران نوجوانی ، رفیق مونس همچون برادرم جناب محترم داکتر نصرالدین شاه پیکار مرا واداشت تا این نوشته را به تعجیل تکمیل و به برنامه فرهنگی که در جمع آوری زندگینامه سایر فرهیخته گان در نظر دارند برایش تحویل دهم . من از جناب ایشان درین زمینه قلبن سپاسگذارم .  مضمون و محتوای این نوشته پیرامون سرگذشت ، خاطرات و زندگی نامه ام می چرخد که تبلور دهنده برداشت ها و اندیشه هایم در طول زندگی می باشند و مقصد از ارایه  آن نیز در جریان قرار دادن شرح احوال گذشته ام  به فرزندانم ، اینچنین به عزیزان و جمع دیگری از خواننده گان محترم و عزیزی که به مطالعه این نوشته علاقه می گیرند ؛ امید وارم مورد علاقه همه عزیزان خواننده قرار بگیرد و آنچه کمبودی ها ئیکه که در لابلای این نوشته به نظرشان بخورد در اصلاح مجدد آن با یادآوری خردمندانه شان مرا یاری رسانند . ادامه دارد

زندگی‌نامه نجیب‌الله رومن

نجیب‌الله رومن بتاریخ ۴ حمل سال ۱۳۸۰ در ولسوالی زیباک ولایت بدخشان افغانستان چشم به جهان گشود. او تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در لیسه پسرانه مرکزی زیباک به پایان رساند و پس از موفقیت در امتحان کانکور، وارد دانشگاه بدخشان گردید.

وی در دانشکده اقتصاد، رشته امور مالی و بانکی تحصیل نمود و در سال ۱۴۰۳ از این رشته فارغ‌التحصیل شد.

نجیب‌الله رومن در کنار تحصیلات اکادمیک، در عرصه‌های علمی و ادبی نیز فعالیت دارد. نخستین مقاله علمی او تحت عنوان «گلزار سنگلیچی و کاربرد ادبیات شفاهی در بازتولید حافظه فرهنگی بدخشان» در مجله خراسان آکادمی علوم، شماره ۱۶۵ صفحه ۱۰۸ سال ۱۴۰۴ به نشر رسیده است.

او همچنین در حوزه ادبیات خلاقه فعال بوده، شعر می‌سراید و در زمینه نگارش رمان و داستان کوتاه نیز فعالیت دارد. ادامه دارد

راهنمود کوچک باغداری

(از مراحل احداث تا رفع حاصل وبسته بندی)

سردارمحمد (دوست )

مقدمه:

اهمیت اقتصادی باغداری به همه واضع وروشن است ولی چند نکته را باید ذکر کرد اینکه باغداری یک شغل پرمحصول وپر عاید است که کار ومصرف کم ولی محصول وعاید بالادارد. از تحقیقات که محقیقن انجام داده اند میرساند که حاصلات باغداری 8-12 برابر زیادتر از حبوبات وازغله جات است.
عملیات زراعتی در باغداری آسانتر وکم مصرفتر است. میوه  مهمترین صادرات ممالک زراعتی را تشکیل میدهد. پس کشور ما که استوار به زراعت است وآب وهوای مناسب به باغداری دارد باید کوشش شود که باغداری خودرا به استاندارد های بین المللی عیار ساخت تا باشد نقش خودرا در بازار های جهانی به شکلی که لازم است بازی کرد.
باغداری نه تنها در سلامتی خانواده ها ودرمجموع درجامعه نقش ارزشمند را بازی میکند؛ بلکه در تغیرات اقلیمی نیز از اهمیت زیادی برخوردارمیباشد،طوریکه دانشمدان به اثبات رسانیده اند که یک درخت بطور اوسط برای 20 تا 22 انسان هوای تصفیه شده یا اکسیجن را فراهم میکند، در صورتیکه لا اقل 20000 نفر هرکدام یک باغ 100 نهاله سیب را احداث نمایند تقریبا 40 ملیون انسان از هوای تصفیه شده استفاده کرده میتوانند.ادامه دارد

جشن نوروز(خدیرایام) رسم و رسوم آن

نوشته: انورشاه گوهری

      نوروز جشن نیاکان و اجداد ما از سالیان متمادی در حوزه دو طرف دریای آمو شغنان بدخشان درافغاستان وشغنان بدخشان در تاجیکستان همه ساله در شروع سال نو خورشیدی تجلیل به عمل می آید، این جشن جهانی همه ساله در کشور های مختلف چون افغانستان، تاجیکستان به شمول کشورهای آسیای میانه، پاکستان، عراق، سوریه و سایر کشورها اعم از شرق و غرب تجلیل میگردد. این جشن بخاطر قدامت تاریخی اش در سال ۲۰۱۰ مجمع عمومی سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه ئی اول حمل برابر با بیست و یک مارچ را به عنوان روز جهانی نوروز به ثبت رساند. قطعنامه نوروز به ابتکار نماینده گی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد و با همکاری جمهوری آذربایجان ، افغانستان ، تاجکستان ، ترکیه ، ترکمنستان ، قزاقستان و قرغیزستان آماده و به مجمع عمومی سازمان ملل ارایه شده بود. ادامه دارد

گنجینه گوهر- کتاب اشعار منوربیک روشن

ارسالی- دکتورنصرالدین شاه پیکار

برای دریافت کتاب، اینجا بالای گنجینه گوهر فشار دهید

 

ساخت کیبورد هوشمند  زبان شغنانی افغانستان

نوشته: سرورشاه ارکان
بتاریخ ۷ سنبله ۱۳۹۸( ۲۹ اگست ۲۰۱۹)، کیبورد هوشمند زبان شغنانی افغانستان که به ابتکار کار و فعالیت سرورشاه ارکان ودیگر اعضای سایت سیمای شغنان دیزاین و آماده گردیده بود توسط کمپنی سویفت کیبورد(Swift Keyboard) منظور و به فعالیت آغاز کرد. من به نمایندگی از تیم فعال سایت،  این موفقعیت بزرگ را برای تمام شغنانی ها و علاقمندان زبان شغنانی مبارکباد میگویم.  ادامه دارد

ارتباط با ما و ارسال مضامین برای نشر
sarwar@shughnan.com