صفحه نخست

« چراغ روشن»

بازتاب نمادین نور یزدانی در مراسم تشریفات مذهبی اسماعیلیان آسیای میانه

نویسنده: دکتور نصرالدین شاه پیکار

 سر آغاز سخن : اگر به فرآیند زمانی پیدایش، آفرینش ، تکامل و انکشاف ادیان، مذاهب، باور ها و عقاید انسان ها، در فراز و فرود تاریخ  به دیده ژرف علمی و عقلانی نظر افگنیم، دیده میشود که هیچ دینی، آئینی و کیشی بدون حضور مراسم تشریفات مذهبی در ذهن  و عملکرد باورمندان اش ، به مثابه ایجادیات شفاهی مردم در قفس سینه ها، باقی مانده  و تا به امروز به زیست معقول خویش ادامه داده باشد، هرگز وجود ندارد. هر آن آئینی که از این ویژگی ها برخوردار نبوده است، بدون آنکه دارای کدامین سوابق، محتوا و سیاق هم بوده است، مکان خویش را در زمانه های معین به سایر باور ها و عقاید به ودیعه گذاشته و خود از بسترعملکرد دینی و مذهبی در انزوا قرار گرفته است. مراسم تشریفات مذهبی، به هر نحوی که به مشاهده گرفته میشوند، دارای بعد فرعی بوده و در راستای تطبیق و تحقق اصول وبینش بنیادین مذهب و باور های دینی نقش آفرینی میکنند. مراسم تشریفات مذهبی با در نظرداشت ویژگی های سنتی خود، حیثت ستون فقرات  درونی و معنوی عقیده و باور ها را در راستای استوار نگهداری اصول زرین همان عقیده وباور را تشکیل دهنده هستند.  ادامه دارد

نظری بر اشعار روشان از دید اخلاق ستوده

نوشته: اقبال حسام

چکیده

منظور از اخلاق ستوده همان اعتقادات خردپسند و اندیشه های سازنده و روشنگری است که رهروان راه حق با رهروی بر فضای معنوی این راه، مکارم اخلاق می پرورند.

شعر و ادبیات و فارسی دری در طول سالیان متمادی رهتوشه های اخلاقی  و عمل صالح را در اختیار خواننده گان قرار داده که از طریق آنها به مقام کمال انسانی و بهره ورزی رسیده اند و با فروغ های معنوی خویش جان و دل هنردوستان را روشنی بخشیده است.

 با نظر کوتاه به محتوای شعر روشان آشکار می شود که در سرزمین گفتارش؛ اندیشه پاک و مقدسی کاشته شده که از بوی عطر آن ناشایستی ها و رزایل جای خویش را به نیکویی ها و سجای حمیده خالی کرده اند. خداپرستی، انسان دوستی، آزاده‌گی، عدالت خواهی، بخشنده‌گی، آرمان های بشری… از موضوعات ستوده کلام روشان اند. ادامه دارد

اصطلاحات عرفانی اشعار سیدامان الدین روشان

نوشته: اقبال حسام

چکیده:

در مذهب اسماعیلیان مانند اهل تصوف مراتبی وجود دارد که در عرفان آن را مراتب سیر و سلوک عرفانی می گویند  و در بعضی از آثار به نام هفت تنان نیز مشهور اند که عبارتند از قطب، غوث، اخیار، اوتاد، ابدال، نقبا و نجبا. در مقابل نیز در مذهب اسماعیلیان هفت تنی هستند که برای شان هفت حدود دین گفته می شود؛ که عبارتند از ناطق، اساس، امام، حجت، داعی، ماذون و مستجب. آقای روشان در مذهب اسماعیلیان در همان مقام ماذونی قرار گرفته و وظیفه آن وعظ و ارشاد و مساعد کردن زمنیه دعوت برای داعی است، اگر چه شیوه کار و فعالیت همچنان رمز و راز های  مذهبی  روشان با کار و فعالیت  و رمز و راز اهل طریقه تصوف متفاوت است اما گاهی در اشعارش اصطلاحات تصوفی و جنبه  های عرفانی دیده می‌شود؛ ولی این بدان معنی نیست که وی از اهل تصوف و از راهیان عرفان بوده؛ بلکه به نسبت استفاده روشان از کتب و داشته های معنوی اهل عرفان است ونیز تاثیر گذاری این طریقه پس از قرن هفتم بالای مذهب اسماعیلی راه را برای استفاده از اصطلاحات تصوفی در میان اسماعیلیان هموارساخته است. ادامه دارد

دل‌ نوشته‌ای به مناسب ارتحال ملکوتی استاد قاضی “اثر”

 نوشته : اسحاق مقبل

اندرز‌ها و نصایح استاد قاضی اثر فقید، از آوان طفولیت تا کنون چون سایه همراه ‌ام ‌اند و در فراز و فرود زندگی، از آن‌ها فراوان بهره برده‌ام. هیهات، آن استاد و ادیب بی‌نظیر، با پرواز ملکوتی‌اش دوست ‌دارانش را متحسر و متأثر و دامنه‌ی اشعار و اندرز‌هایش را برای همیشه منقطع ساخت. عصر یکشنبه، دوم اکتوبر ۲۰۲۲ به عیادتش رفتیم؛ تازه عملیاتی را سپری کرده بود. از مشکلات‌اش در بستر مریضی و انجام عمل جراحی برای‌مان قصه می‌کرد. گفت: “عملیات ته جوۈن پیر کِښت ات، پیر ثیر”، یعنی عملیات، شخص جوان را پیر می‌سازد و شخص پیر(مسن) را خاکستر”. درست صبح همان روز، دوشنبه سوم می‌۲۰۲۲، یکی از دوستان ذریعه‌ی تماس تلیفونی از درگذشتش خبر داد-حالم دیگرگون شد. هر گز تصور نکردم، این آخرین دیدار و واپسین اندرز استاد باشد! این سخن وی درست مانند سایر سخنانش مدلل، صادق و با معنا بود. ادامه دارد

اشعاراحسان الله “حیدری هورخش”

جنگجوی اندوهگین!

نه هندو، نه مسلمان ها گمانم دارد این آیین
شکنجه می کند آن ناجوان یک آدم مسکین
خدا شاهد که در ناخون هایش رنگ ناخون نیست
ز خون قلب من ناخون هایش دایم است رنگین
تمام شهر دل از او، یکی رفته بگوید که-
دگر بس کن ستم بر جان این جنگجوی اندوهگین       ادامه دارد

منزل “نصرت”

صد سال بعد یک غزل

اگر چه شهر ز مهر و محبتت خالیست
دو روز بی تو نشستن چقدر بد اقبالیست
فقط نه من خودم، بلکه شهر میداند
که بی تو لحظه نشستن برای من سالیست

ادامه دارد

زبان  و هویت ملی ؟  سیاست زبانی و زبان سیاسی!!

پژوهش و نگارش :  داکتر نصرالدین شاه پیکار

مقدمه : در شیرازه تاریخ فرهنگ و دانش انسان، بر رسی زبان همواره به مثابه موضوعی مهم مورد توجه بوده است. بنا بر این، در طول دوران های پیاپی و در سرزمین های گونانگون جنبه های ساختاری و معنایی  زبان مورد بررسی قرار گرفته است. در دوران کنونی نیز بررسی زبان از دیدگا های نظری و کاربردی گوناگون بیش از پیش گسترش یافته و در نتیجه به نوبه خود در عمق بخشیدن  به دانش انسانی  بس موُثر بوده است.  با این حال، بدون تردید اشنایی با چگونگی  و نیز گسترش نظریات و پژوهش های اندیشه گران  و زبان شناسان دوران های گذشده  در باره زبان به ژرف تر شدن بینش ما در این زمینه  یاری رسان می باشد.  در این نگارش کوشش می کنیم تا بررسی و توصیف متناسب در باره سیر بررسی زبان  و نیز اصول مکتب ها  و نظریه های زبان شناسی از آغاز  تا زمان کنونی بازتاب داده شود. از این لحاظ روند سترگ زبان شناسی  در اروپا از چشمه های دانش و پژوهش  اندیشه گران سرزمین های دیگر  به ویژه هند و سرزمین های اسلامی  نیز سر شار شده  و فرهنگ های یاد شده  در چگونگی گسترش آن تأثیر بسزا داشته است. بنا بر این در مراحل آغازین این نگارش روی موضوع بررسی زبان در هندوسنان و نیز سرزمین های اسلامی از جمله ایران و نیز  چگونگی اشنایی پژوهشگران اروپایی  با آن بازتاب داده خواهد شد. بعد اندیشه های آغازین  زبان در یونان  و سایر  قاره های جهان  در آینده ها بحث و گفت و گو خواهیم داشت. ادامه دارد

فشرده نگارشی پیرامون دلنوشته های شخصیت ادیب و سخنسرای زیبا اندیش دیار بلخ باستان، استاد بانو زهرا اریب!!
نوشته: دکتور نصرالدین شاه پیکار، استاد اسبق دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه کابل

بانو زهرا اریب در یکی از روز های آدینه بتاریخ دهم ماه جدی، در خانواده علم پرور و معارف دوست دیده به جهان گشوده است. پدر و مادر با محبت فراوانی که به فرزند شان داشتند ابتدا نام های زیادی را برای بانو زهرا اریب میگذارند که میتوان از نام زیبای پروین و سایر نام های موزون و کتابی یاد نمود و بعد ها مشاهده می شود که اسم پروین در میان هم دهکده های دیگر نیز موجود است، ناگذیر می شوند تا بهترین اسم مورد نظر شان را برای زهرا به گزینش گیرند و در فرجام به این فیصله می رسند که اسم شاهدخت ناز خانواده شان را زهرا انتخاب کنند و از آن به بعد باید با همان نام برای همیش مسمی گردد. ادامه دارد

پیام تقدیر و تحسین !
حضور با رونق برادران با وفا و یاران با صفای ” انجمن اجتماعی جوانان پامیر”  !!
ادای احترام و اکرام حضور پر فروغ تک تک شما  دست اندر کاران مراسم احتفال همآیش امروزی  باد .
اظهار سپاس و قدردانی خضوعانه ام را خدمت هر یک و هر کدام شما  جوانان خادم، صادق  و یاران فرهنگ دوست و تمدن پسند که زمینه نگارش عباره های  چندی را  در راستای  تقدیر  و تمجید از کار کرد های  همه جانبه شما در راستای غنامندی  فرهنگی، ادبی و عرفانی همه جانبه و در خور ستایش ژرف شما ، برایم  فراهم ساختید با
 اظهار سپاس ادای  دین  همشهری و شهروندی نموده ، بینش کنش و منش  همه شمول و کثرتگرای  فرهنگی  انجمن  سالم اندیش  و دیار شمول شما را مورد تقدیر و تکریم ژرف و اخلاصمندانه، قرار دهم. انجمن اجتماعی جوانان پامیر، از بدو پیدایش خود، کار کرد های  نهایت عالی و در خور ستایش بی بدیل  را  به منظور خدمت گزاری  به مردم فرهنگ دوست، روشنگرا و نسل  بالنده و جوان امروز و آینده  انجام داده   است که میتوان به گونه زیر بر شمرد: ادامه دارد

شصت و پنجمین سالروز به تخت ‌نشینی والاحضرت شهزاده کریم آقاخان، مبارک باد!

نوشته: سید اسحاق مقبل

والاحضرت شهزاده کریم آقاخان تنها رهبر‌ مسلمان در روی کره‌ی زمین است که گستره‌ی فعالیت‌ها و فرمانروایی اش منحصر به جغرافیای خاصی از گیتی نبوده و نیست؛ مکان فرمان‌روایی او قلوب ملیارد‌ها انسان روی ارض است که از خدمات بشردوستانه اش به ‌گونه‌ی مستقیم و غیر مستقیم بهره‌مند شده اند. زمانی‌که خواسته ام در خصوص فرد دیگری چیزی بنویسم، ارتباط ذهن و قلم دچار گسست شده، ولی تنها رهبری که در وصف او و شرح خدماتش قلم در صفحه‌ی کاغذ بی‌محابا و به سرعت جولان می‌کند، والاحضرت است. این نوشته نگاهی فشرده دارد روی فعالیت‌ها و خدمات ایشان در افغانستان؛ برای وصف خود ایشان هم ذهن قاصر است و هم رنگ قلم. نقطه سر خط.  ادامه دارد

چند شعر از شاعر جوان فرید فروتن

آدم ڤِرئداو

زندگے یند آدم ڤِرئداو خېلــــکث دَشــــوار سُذج
از غریب تا پیــسه دار خــــلق خېلے نُر چوتـــــار سُذج
راستے  بېذج انسۈن ات  بېذج دوستے یت هــــمرنگے بېذج
مکر اته بدبختے یت کېن ات کدورت جــــنسے هر بېزارسُذج
پُڅ چلنگ  ځېم تر خوداد ات کهـــــے نهــن گپ  زئزد رزین

ادامه دارد

ناصر خسرو، و تصور  خدا شناسی در اسماعیلیسم  فلسفی

نویسنده : داکتر نصرالدین  شاه پیکار

پیشگفتار :

پژوهشگران  ژرف  نگر و سالم اندیش  عرصه دین باوری و اندیشمندان  خرد گرای فرآیند تحقیق و تفکر معارف دیانت داری، به این باور هستند که  راه‌هاي  شناخت و اثبات وجود خدا  را  برای دریافت حقیقت و حقانیت  ژرفتر  میتوان بر دو   شیوه   منقسم ساخت :  نخست راه آفاق است كه از راه مشاهده مخلوقات و تدبر در حدوث و امكان و نظم پديده‌ها به وجود خالق و مدبري دانا و توانا پي برده شود و راه انفس هنگامي كه انسان در خود تأمل مي‌كند، مي‌يابد كه شناخت قبلي بی‌ واسطه نسبت به خدا دارد.امام علی(ع) در نهج البلاغه  می فرماید: «ستايش، مخصوص خداوندى است كه از اسرار پنهاني ها آگاه است و نشانه‏ هاى واضح‏ و روشن، بر هستى او دلالت مى‏ كنند، هرگز در برابر چشم بينايان آشكار نمى‏ شود، ولى نه‏ چشم كسى كه وى را نديده انكارش تواند كرد و نه قلب كسى كه او را نشناخته مشاهده‏ اش‏ تواند نمود.  در علو رتبه بر همه پيشى گرفته،پس، از او برتر چيزى نتواند بود و آن چنان نزديك است كه چيزى از او نزديكتر نيست‏. مرتبه بلندش او را از مخلوقاتش دور نكرده و نزديكيش با خلق او را با آنها مساوى‏ قرار نداده است. عقول را بر كنه صفات خويش آگاه نساخته اما آنها را از معرفت و شناسائى خود بازنداشته است،هم اوست كه گواهى نشانه‏ هاى هستى، دلهاى منكران را بر اقرار به وجودش‏ وا داشته و بسيار برتر است از گفتار آنان كه وى را به مخلوقات تشبيه كنند و يا انكارش نمايند. » ادامه دارد

زحل پیمان

پس از آن لحظهِ مرموز دلم ساخت تُرا

و یکی با همه ِ دلخوشی افراخت تُرا

 آن زمانی که تو از کوچه ما بگذشتی

 دلِ صیادِ من اندر قفس انداخت تُرا

چه عجب خیلی پی ردِ تو بودند لیکن

بعدِ من هرکه دلش نزدِ تو بود باخت تُرا            ادامه دارد

موضوع : وجه تسمیه ی شغنان

نگارش و تتبع : نازنین جاهد امامت” 

ادامه دارد

ساخت کیبورد هوشمند  زبان شغنانی افغانستان

نوشته: سرورشاه ارکان
بتاریخ ۷ سنبله ۱۳۹۸( ۲۹ اگست ۲۰۱۹)، کیبورد هوشمند زبان شغنانی افغانستان که به ابتکار کار و فعالیت سرورشاه ارکان ودیگر اعضای سایت سیمای شغنان دیزاین و آماده گردیده بود توسط کمپنی سویفت کیبورد(Swift Keyboard) منظور و به فعالیت آغاز کرد. من به نمایندگی از تیم فعال سایت،  این موفقعیت بزرگ را برای تمام شغنانی ها و علاقمندان زبان شغنانی مبارکباد میگویم.  ادامه دارد

ارتباط با ما و ارسال مضامین برای نشر
sarwar@shughnan.com

Print Friendly, PDF & Email